Cyanotrichite

Wzór chemiczny: Cu²⁺₄Al₂S⁶⁺O₄(OH)₁₂·2H₂O

Cyjanotrichyt to uwodniony siarczan miedzi i glinu, tworzący charakterystyczne, igiełkowe kryształy o intensywnie niebieskiej barwie.

## Charakterystyka Cyjanotrichyt jest minerałem wtórnym z grupy siarczanów, cenionym za swój wyjątkowy wygląd. Tworzy skupienia drobnych, igiełkowych lub włoskowych kryształów, które często układają się w promieniste agregaty, rozetki lub aksamitne naloty na skale macierzystej. Pojedyncze kryształy są zazwyczaj zbyt małe, by można je było dostrzec gołym okiem, ale ich gęste skupiska nadają okazom puszystą, jedwabistą teksturę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2. Kryształy są kruche i delikatne. Połysk jest jedwabisty, szczególnie widoczny w przypadku gęstych agregatów. Jest minerałem przeświecającym do przezroczystego w przypadku pojedynczych, mikroskopijnych kryształów. ## Barwy i odmiany Cyjanotrichyt charakteryzuje się żywą, niebieską barwą, od błękitnej po lazurowoniebieską. Nazwa minerału bezpośrednio nawiązuje do jego koloru i formy. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa cyjanotrichyt pochodzi od greckich słów *kyanos* (κυανός) oznaczającego "niebieski" oraz *thrix* (θρίξ) oznaczającego "włosy", co jest trafnym opisem jego wyglądu. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1839 roku przez niemieckiego mineraloga Ernsta Friedricha Glockera. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i delikatność, cyjanotrichyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast wysoko cenionym i poszukiwanym kamieniem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
1-3
Barwa
Sky-blue, azure-blue
Połysk
Silky
Rysa
Light blue
Gęstość
2.76
Łupliwość
Perfect on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cyjanotrichyt jest stosunkowo łatwy do rozpoznania dzięki charakterystycznej formie występowania - aksamitnych lub puszystych nalotów oraz promienistych skupień drobniutkich, igiełkowych kryształów. Jego intensywnie niebieska barwa i jedwabisty połysk są również kluczowymi cechami diagnostycznymi. Reaguje z kwasem solnym, wydzielając bąbelki gazu. ## Odróżnianie od podobnych Cyjanotrichyt bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie. - **Aurichalcyt**: Ma podobną formę igiełkowych nalotów, ale jego barwa jest zazwyczaj jaśniejsza, bardziej błękitna lub zielononiebieska. Aurichalcyt jest węglanem i również reaguje z kwasami. - **Brochantyt**: Często tworzy podobne igiełkowe skupienia, ale jego barwa jest zazwyczaj ciemniejsza, szmaragdowozielona, a nie niebieska. - **Linaryt**: Ma intensywnie lazurową barwę, ale zazwyczaj tworzy lepiej wykształcone, tabelaryczne lub pryzmatyczne kryształy, a nie igiełkowe agregaty. ## Formy kryształów Kryształy są silnie wydłużone, igiełkowe lub włosowate. Prawie zawsze występują w postaci gęstych skupień, tworząc promieniste agregaty, kuliste formy, puszyste naloty i skorupy przypominające aksamit.

Środowisko występowania

## Geneza Cyjanotrichyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców miedzi. Tworzy się w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne siarczki miedzi, w obecności minerałów glinu. Jest typowym minerałem strefy hipergenicznej. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi i siarczanami. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą: brochantyt, malachit, azuryt, spangolit, chalkofilolit, olivenit, tyrolit, a także gips i limonit. ## Lokalizacje Znaczące okazy pochodzą z kilku miejsc na świecie. W USA piękne okazy znajdowano w kopalni Grandview w Arizonie oraz w kopalniach w Utah. W Europie znany jest z Laurion w Grecji, Cap Garonne we Francji oraz z Rumunii (Moldova Nouă). Inne znane lokalizacje to m.in. prowincja Syczuan w Chinach oraz Tsumeb w Namibii.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy cyjanotrichytu charakteryzują się intensywną, lazurową barwą i dużą powierzchnią pokrycia skały macierzystej. Atrakcyjność podnoszą dobrze uformowane, promieniste agregaty ("słoneczka") lub gęste, aksamitne naloty bez uszkodzeń. Kontrast z jasną skałą macierzystą (np. kwarcem) jest również pożądany. Wielkość pojedynczych igieł, choć zawsze niewielka, również wpływa na wartość - im są dłuższe, tym okaz jest ciekawszy. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej pożądane uchodzą okazy z kopalni Grandview w Arizonie (USA), które często wykazują piękny kontrast z białą skałą. W ostatnich latach na rynku dominują efektowne okazy z kopalni w prowincji Syczuan w Chinach, charakteryzujące się dużymi, bogatymi nalotami o żywej barwie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy cyjanotrichytu są ekstremalnie delikatne i wrażliwe. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. Kontakt z wodą jest niewskazany, ponieważ minerał jest w niej rozpuszczalny. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą (w tym wodą destylowaną), wszelkimi środkami chemicznymi, kwasami i detergentami. Niewskazane jest używanie myjek ultradźwiękowych. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę i bezpośrednie, długotrwałe działanie światła słonecznego, które może powodować jego blaknięcie. Należy chronić go przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach, z dala od źródeł światła i kurzu. Ze względu na kruchość, powinien być zabezpieczony przed wibracjami i uderzeniami. Najlepiej przechowywać go w oryginalnym pudełku kolekcjonerskim (tzw. "membrane box") lub innym pojemniku, który uniemożliwi kontakt delikatnych igieł z jakąkolwiek powierzchnią.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej