Cuprozheshengite

Wzór chemiczny: Pb²⁺₄Cu²⁺Zn²⁺₂(As⁵⁺O₄)₂(PO₄)₂(OH)₂

Kuprezheshengit to rzadki minerał z grupy arsenianów i fosforanów, wyróżniający się zielonymi, tabliczkowymi kryształami i złożonym składem chemicznym.

## Charakterystyka Kuprezheshengit jest złożonym arsenianem i fosforanem ołowiu, miedzi i cynku. Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, osiągające rozmiary do 0.15 x 0.10 x 0.02 mm. Zazwyczaj występują one w formie promienistych lub przypadkowo zorientowanych skupień i agregatów. Jest minerałem wtórnym, znajdowanym w strefach utleniania złóż polimetalicznych. ## Właściwości fizyczne Kryształy kuprezheshengitu wykazują szklisty połysk. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, dokładne określenie wielu właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, jest utrudnione. Minerał jest kruchy i ma jasnozieloną rysę. ## Barwy i odmiany Kuprezheshengit występuje w charakterystycznym, jasnozielonym kolorze. Nie zaobserwowano w nim pleochroizmu. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2023 roku pod numerem IMA2023-013. Jego nazwa nawiązuje do podobieństwa strukturalnego i chemicznego do zheshengitu, z przedrostkiem "cupro-" wskazującym na dominację miedzi (Cu) nad cynkiem (Zn) w określonej pozycji w strukturze krystalicznej. Został odkryty w kopalni Kintore Opencut w Broken Hill, w Nowej Południowej Walii w Australii.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5-3
Barwa: apple green to greenish blue
Połysk: Vitreous
Rysa: white
Gęstość: 5.91
Łupliwość: {011}
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja kuprezheshengitu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). Wizualnie, w miejscu występowania, można go podejrzewać na podstawie jasnozielonej barwy i formy niewielkich, tabliczkowych kryształów w paragenezie z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak zheshengit, tsumebit czy duftyt. Zheshengit ma praktycznie identyczny wygląd i wymaga analizy chemicznej do rozróżnienia (wyższa zawartość cynku). Tsumebit krystalizuje w innym układzie (trójskośnym) i tworzy odmienne formy kryształów. Duftyt ma podobną barwę, ale zazwyczaj tworzy skupienia kuliste lub naskorupienia. ## Formy kryształów Kuprezheshengit tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, często wydłużone, tworzące agregaty promieniste lub nieregularne skupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (gossanach) złóż polimetalicznych bogatych w ołów, cynk, miedź i arsen. Formuje się w wyniku przeobrażenia pierwotnych rud siarczkowych w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia, przy udziale wód bogatych w fosforany. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym (Kintore Opencut, Broken Hill, Australia) współwystępuje z takimi minerałami jak zheshengit, anglesyt, goethyt, hematyt, hinsdalit-korkit, libethenit, mimetit, piromorfit, plumbogummit, pseudomalachit, kwarc i tsumebit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania kuprezheshengitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: odkrywka Kintore (Kintore Opencut) w Broken Hill, hrabstwo Yancowinna, Nowa Południowa Walia, Australia.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał typu "micromount", o jakości okazu decyduje przede wszystkim ostrość i wykształcenie kryształów, ich wielkość (choć zawsze są małe) oraz bogactwo skupienia na matrycy skalnej. Pożądane są okazy z dobrze zdefiniowanymi, nieuszkodzonymi kryształami, tworzącymi estetyczne, promieniste agregaty. Kontrastująca matryca, np. z ciemnym goethytem, podnosi atrakcyjność wizualną. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Kintore Opencut w Broken Hill w Australii. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie rzadki i poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych i typu "micromount".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na ekstremalną rzadkość, mały rozmiar kryształów i kruchość, czyszczenie mechaniczne jest wysoce niewskazane. Jeśli absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości do usunięcia luźnych cząstek pyłu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać ultradźwięków, myjek parowych, kwasów, rozpuszczalników i nagłych zmian temperatury. Minerał jest kruchy i wrażliwy chemicznie. Należy chronić go przed bezpośrednim światłem słonecznym, które może powodować blaknięcie. ## Przechowywanie Okazy kuprezheshengitu powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount", z dala od wibracji, kurzu i wilgoci. Najlepiej przechowywać je w stabilnych warunkach pokojowych, w ciemnym miejscu.