Cuprotungstite

Wzór chemiczny: Cu₂+₃(W₆+O₄)₂(OH)₂

Kupraotungstyt to rzadki, wtórny minerał wolframu miedzi, tworzący charakterystyczne, zielone naloty i naskorupienia.

## Charakterystyka Kupraotungstyt jest wodorotlenkiem i wolframianem miedzi. Występuje najczęściej w postaci mikrokrystalicznych nalotów, naskorupień lub skupień ziemistych. Rzadko tworzy widoczne gołym okiem kryształy, które zwykle mają formę drobnych, pryzmatycznych lub tabliczkowych słupków, często zebranych w promieniste agregaty lub rozetki. Jego wygląd jest zazwyczaj niepozorny, a identyfikacja wymaga specjalistycznych badań. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 4-5 w skali Mohsa. Ma połysk określany jako szklisty do ziemistego, w zależności od formy występowania. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego. Jego gęstość wynosi około 6.6 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kupraotungstyt przyjmuje barwy od pistacjowozielonej, przez szmaragdowozieloną, po ciemnozieloną. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1868 roku przez Charlesa F. Chandlera, nawiązuje bezpośrednio do jego składu chemicznego - zawartości miedzi (łac. *cuprum*) i wolframu (*tungsten*). Został odkryty w kopalni Llamuco w regionie Coquimbo w Chile. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w niewielkich ilościach, kuprotungstyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4-5
Barwa: Emerald green, brown, olive-green, pistachio-green
Połysk: Vitreous to earthy
Rysa: Greenish gray to greenish yellow
Gęstość: 5.4
Łupliwość: None
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie kuprotungstytu w warunkach polowych jest trudne. Jego charakterystyczną cechą jest pistacjowo- lub szmaragdowozielona barwa i występowanie w formie nalotów w strefach utleniania złóż wolframu. Zielona barwa w połączeniu z minerałami wolframu (np. scheelitem) jest silną wskazówką. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Kuprotungstyt można pomylić z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak malachit, brochantyt czy pseudomalachit. Malachit reaguje gwałtownie z kwasem solnym, czego kuprotungstyt nie robi. Odróżnienie od innych zielonych arsenianów, fosforanów czy siarczanów miedzi jest wizualnie praktycznie niemożliwe bez zaawansowanych badań. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy skupienia ziemiste, proszkowe i naskorupienia. Rzadziej spotyka się go w formie drobnych, pryzmatycznych kryształów zebranych w promieniste lub włókniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (wietrzenia) złóż hydrotermalnych bogatych w wolfram i miedź. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów wolframu, głównie scheelitu (CaWO₄) i wolframitu ((Fe,Mn)WO₄), pod wpływem roztworów bogatych w miedź. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami, z których powstaje, czyli scheelitem i wolframitem. Towarzyszą mu również inne minerały strefy utleniania, takie jak cuproscheelit, malachit, chryzokola, brochantyt, a także kwarc, limonit i hematyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału to Cave Creek w Arizonie (USA), gdzie znajdowano dobrze wykształcone mikrokryształy, oraz miejsce odkrycia w regionie Coquimbo w Chile. Występuje również w niewielkich ilościach w innych miejscach na świecie, m.in. w Kalifornii (USA), Francji, Namibii i Rosji.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z widocznymi, dobrze wykształconymi mikrokryształami, tworzącymi promieniste agregaty o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie. Wysoko oceniane są również bogate naskorupienia na kontrastującej matrycy skalnej, zwłaszcza w asocjacji z dobrze zdefiniowanymi kryształami scheelitu. Ze względu na rzadkość, nawet bogate naloty o charakterze ziemistym mają wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Za najlepsze dla tego minerału uchodzą historyczne znaleziska z Cave Creek w Arizonie, USA. Okazy stamtąd, choć zazwyczaj mikroskopijne, wyznaczają standard jakości dla kuprotungstytu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego występowanie w formie delikatnych nalotów, należy unikać mycia wodą, która mogłaby je uszkodzić lub rozpuścić. Jeśli konieczne jest użycie płynu, zaleca się alkohol izopropylowy naniesiony w minimalnej ilości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować z minerałem. Kuprotungstyt jest wrażliwy na ścieranie i uderzenia. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Okazy kuprotungstytu najlepiej przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne.