Cubic zirconia
Wzór chemiczny: ZrO₂
Cyrkonia (Cubic Zirconia) to syntetyczny materiał krystaliczny, który jest najpopularniejszym imitującym diament kamieniem jubilerskim.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 8
- Połysk
- Adamantine
- Rysa
- White
- Gęstość
- 5.6
- Łupliwość
- None
- Przełam
- Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Cubic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cyrkonię w oprawionej biżuterii najłatwiej rozpoznać po jej wadze - jest znacznie cięższa od diamentu o tej samej wielkości. Charakteryzuje się również bardzo silnym "ogniem" (dyspersją), często intensywniejszym i bardziej kolorowym niż w przypadku diamentu. W przeciwieństwie do większości naturalnych diamentów, cyrkonie są zazwyczaj optycznie bezbłędne (brak inkluzji). Przełam jest typowo muszlowy. ## Odróżnianie od podobnych - **Diament**: Cyrkonia jest miększa (8 vs 10 w skali Mohsa), gęstsza (cięższa), ma silniejszą dyspersję (bardziej "tęczowa") i przewodzi ciepło znacznie gorzej niż diament (co wykorzystują testery diamentów). - **Moissanit**: Moissanit jest twardszy od cyrkonii (9.25 vs 8), ma jeszcze silniejszą dyspersję i jest lżejszy. Moissanit często wykazuje podwójne załamanie światła, widoczne pod lupą jako podwojenie krawędzi faset. - **Szkło**: Cyrkonia jest znacznie twardsza i gęstsza od szkła. Ma również znacznie silniejszy połysk i brylancję. - **Biały szafir/topaz**: Cyrkonia ma wyższą dyspersję (ogień) niż te kamienie. Jest też od nich gęstsza. ## Formy kryształów Jako materiał syntetyczny, cyrkonia jest produkowana w postaci dużych, wydłużonych bloków krystalicznych (tzw. buł), które następnie są cięte na mniejsze kawałki i fasetowane. Nie tworzy naturalnie wykształconych ścian kryształów znanych z minerałów.
Środowisko występowania
## Geneza Cyrkonia jest materiałem niemal wyłącznie syntetycznym. Powstaje w warunkach laboratoryjnych w procesie topienia i bardzo powolnego chłodzenia tlenku cyrkonu (ZrO₂) ze stabilizatorem (np. tlenkiem itru lub wapnia). Proces ten, znany jako metoda czaszowa (skull-melting), pozwala na krystalizację ZrO₂ w stabilnej w wysokiej temperaturze formie regularnej. W naturze tlenek cyrkonu krystalizuje w układzie jednoskośnym jako minerał baddeleit. Regularna forma (podobna do cyrkonii) jest ekstremalnie rzadka i występuje w postaci mikroskopijnych inkluzji w innych minerałach, nie mając znaczenia gemmologicznego.
Rzadkość
Pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jako kamień syntetyczny, cyrkonia jest oceniana głównie na podstawie jakości szlifu, który decyduje o jej brylancji i ogniu. Najwyżej cenione są kamienie o precyzyjnym, proporcjonalnym szlifie, bez skaz na powierzchni. Kolor (w przypadku odmian barwnych) powinien być jednolity i nasycony. Ponieważ jest to materiał produkowany masowo, pojedyncze, nawet duże kamienie nie osiągają wysokich cen i nie są traktowane jako przedmiot inwestycyjny.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Cyrkonię można bezpiecznie czyścić za pomocą ciepłej wody, łagodnego mydła (np. do naczyń) i miękkiej szczoteczki, np. do zębów. Po umyciu należy ją dokładnie spłukać i osuszyć miękką, niestrzępiącą się ściereczką. Można również używać komercyjnych płynów do czyszczenia biżuterii, o ile nie zawierają agresywnych chemikaliów. ## Czego unikać Chociaż cyrkonia jest twarda, należy unikać jej kontaktu z materiałami o wyższej twardości (diament, moissanit, korund), aby zapobiec zarysowaniom. Należy unikać kontaktu z silnymi chemikaliami, takimi jak wybielacze czy rozpuszczalniki. Nagłe zmiany temperatury mogą teoretycznie spowodować pęknięcia, choć jest to mało prawdopodobne w codziennym użytkowaniu. ## Przechowywanie Biżuterię z cyrkoniami najlepiej przechowywać osobno, w miękkim woreczku lub w wyściełanej szkatułce z przegródkami. Zapobiegnie to zarysowaniu cyrkonii przez inną, twardszą biżuterię, a także ochroni inne, miększe kamienie przed zarysowaniem przez cyrkonię.