Cubanite
Wzór chemiczny: Cu¹⁺Fe²⁺Fe³⁺S²⁻₃
Kubanit to siarczek miedzi i żelaza, charakteryzujący się mosiężnożółtą barwą, silnym magnetyzmem i metalicznym połyskiem.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3.5
- Barwa
- Brass- to bronze-yellow
- Połysk
- Metallic
- Rysa
- Gray-black
- Gęstość
- 4.03
- Łupliwość
- Parting observed, however.
- Przełam
- Conchoidal
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną kubanitu jest jego silny magnetyzm, co odróżnia go od większości podobnych z wyglądu siarczków miedzi. Charakterystyczna jest również jego mosiężnożółta barwa, która jest nieco ciemniejsza i bardziej brązowa niż u pirytu czy chalkopirytu. Rysa jest czarna. ## Odróżnianie od podobnych Kubanit można pomylić z chalkopirytem, pirytem i pirotynem. - Od **chalkopirytu** odróżnia go silny magnetyzm (chalkopiryt jest niemagnetyczny) i zazwyczaj bardziej brązowy odcień. - Od **pirytu** różni się niższą twardością (piryt ma twardość 6-6.5) i silnym magnetyzmem. - Od **pirotynu** bywa trudny do odróżnienia, ponieważ oba są magnetyczne. Kubanit ma jednak jaśniejszą, bardziej żółtą barwę niż typowy brązowy pirotyn. ## Formy kryształów Kryształy kubanitu są rzadkie i zazwyczaj mają postać wydłużonych, tabliczkowych lub słupkowych form, często prążkowanych wzdłuż osi długiej. Często tworzą bliźniaki, przyjmując kształt sześcioramiennych gwiazd. Najczęściej jednak występuje w formie masywnych, ziarnistych skupień wrosłych w inne minerały.
Środowisko występowania
## Geneza Kubanit jest minerałem typowym dla wysokotemperaturowych złóż hydrotermalnych. Powstaje w warunkach bogatych w siarkę i żelazo, często w kominach hydrotermalnych na dnie oceanów (tzw. czarnych kominach) oraz w złożach magmowych typu Sudbury, związanych z intruzjami gabra i norytu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z chalkopirytem, pirotynem, pentlandytem, sfalerytem i magnetytem. Często tworzy zrosty i przerosty z chalkopirytem. ## Lokalizacje Znaczące złoża i dobrze wykształcone okazy kubanitu pochodzą z kilku miejsc na świecie. Do najważniejszych należą: - Sudbury w Ontario (Kanada) - klasyczna lokalizacja w złożach niklu i miedzi. - Kopalnia Henderson w Kolorado oraz kopalnia Morro Velho w Brazylii. - Półwysep Kolski (Rosja) - w masywach ultrazasadowych. - Okręg Chibougamau w Quebecu (Kanada) - gdzie znaleziono dobrze wykształcone kryształy. - Barracanao na Kubie - miejsce typowe (locus typicus).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są dobrze wykształcone, ostre i nieuszkodzone kryształy kubanitu, zwłaszcza rzadkie bliźniaki w formie sześcioramiennych gwiazd. Ważny jest również intensywny, mosiężny kolor i metaliczny połysk. Okazy z widocznymi asocjacjami z innymi siarczkami, takimi jak chalkopiryt czy pirotyn, również są atrakcyjne. Duże, masywne agregaty mają mniejszą wartość, chyba że pochodzą z klasycznej, historycznej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane okazy krystaliczne pochodzą z kopalń w okręgu Chibougamau w Quebecu (Kanada). Klasyczne, choć rzadziej dostępne, są również okazy z Sudbury w Ontario. Materiał z rosyjskich lokalizacji na Półwyspie Kolskim także jest ceniony w kolekcjach systematycznych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy kubanitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest mycie, należy użyć wody destylowanej i natychmiast dokładnie osuszyć okaz, aby zapobiec utlenianiu i matowieniu powierzchni. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą gwałtownie reagować z siarczkami. Minerał jest wrażliwy na wilgoć i tlen z powietrza, co powoduje jego ciemnienie, dlatego należy chronić go przed długotrwałym narażeniem na wilgotne warunki. Nie należy go podgrzewać. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie kubanitu w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętych pudełkach lub gablotach z pochłaniaczem wilgoci. Aby zachować jego połysk, należy ograniczyć kontakt z powietrzem. Ze względu na jego względną miękkość, powinien być przechowywany oddzielnie od twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań.