Cryptophyllite

Wzór chemiczny: K<sub>2</sub>Ca[Si<sub>4</sub>O<sub>10</sub>]·5H<sub>2</sub>O

Nazwa zdyskwalifikowanego minerału z grupy krzemianów warstwowych, który miał być uwodnionym krzemianem potasowo-wapniowym.

## Charakterystyka Kryptofyllit to nazwa nadana materiałowi mineralnemu, który nie został zatwierdzony jako odrębny gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). Jest to krzemian warstwowy (fyllokrzemian), a jego nazwa nawiązuje do "ukrytej" (gr. *kryptos*) i "listkowej" (gr. *phyllon*) natury. Opisywane okazy miały postać drobnych, bezbarwnych do białych blaszek i agregatów o perłowym połysku, przypominających wyglądem miki lub inne krzemiany warstwowe. Z powodu dyskwalifikacji, kryptofyllit jest traktowany jako synonim innego minerału, najprawdopodobniej reyerytu, lub jako nieprawidłowo zidentyfikowana faza mineralna. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na niezatwierdzony status minerału, jego właściwości fizyczne nie zostały jednoznacznie i wiarygodnie określone. Pierwotne opisy wskazują na bardzo miękki charakter i niski ciężar właściwy, co jest typowe dla uwodnionych krzemianów warstwowych. Połysk opisywano jako perłowy na powierzchniach łupliwości. ## Barwy i odmiany Opisywany materiał był bezbarwny do białego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwę kryptofyllit (ang. Cryptophyllite) zaproponowano dla minerału odkrytego w obrębie alkalicznego masywu Murun na Syberii (Republika Sacha, Rosja), znanego z występowania charoitu. Nazwa pochodzi od greckich słów *kryptos* (ukryty) i *phyllon* (liść), co miało odzwierciedlać jego występowanie w formie ukrytych, drobnych blaszek w skale. Nazwa została jednak zdyskwalifikowana przez Komisję ds. Nowych Minerałów, Nomenklatury i Klasyfikacji IMA (CNMNC) z powodu niepełnej charakterystyki i bardzo prawdopodobnej tożsamości z reyerytem. ## Zastosowania Kryptofyllit nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach z masywu Murun oraz mineralogów badających systematykę krzemianów.

Właściwości

rruff id
2599518e60f1d97bc8bdec7a2111
ima number
IMA2008-061
ima status
approved
type locality
Russia
year approved
2008

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja kryptofyllitu jest w praktyce niemożliwa bez zaawansowanych metod badawczych (analiza rentgenowska XRD, analiza chemiczna). Kluczową cechą diagnostyczną "na gorąco" jest jego pochodzenie - autentyczne okazy mogą pochodzić wyłącznie z masywu Murun w Rosji. Wizualnie przedstawia się jako drobne, bezbarwne lub białe, perłowo lśniące blaszki i ich skupienia. ## Odróżnianie od podobnych Materiał ten jest najprawdopodobniej tożsamy z reyerytem. Wizualnie może być niemożliwy do odróżnienia od innych białych minerałów warstwowych, takich jak gyrolit, talk, muskowit czy apofyllit. Pewne rozróżnienie wymaga analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Kryptofyllit tworzy bardzo drobne, cienkie blaszki (płytki) o pseudoheksagonalnym zarysie. Występuje w formie niewielkich, listkowych lub łuskowych agregatów, często rozproszonych w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Minerał ten został opisany w skałach powstałych w wyniku procesów metasomatozy potasowej, które uformowały unikalne złoże charoitu w masywie Murun. Jest produktem hydrotermalnych lub metasomatycznych przemian w obrębie silnie alkalicznych skał magmowych i ich produktów przeobrażenia. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z minerałami typowymi dla masywu Murun, takimi jak charoit, tinaksyt, egiryn, mikroklin, kwarc, pektolit, kanasyt i reyeryt. ## Lokalizacje Jedynym znanym miejscem występowania materiału opisanego jako kryptofyllit jest alkaliczny masyw Murun, położony na granicy obwodu irkuckiego i Republiki Sacha (Jakucji) w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako zdyskwalifikowany minerał, kryptofyllit jest przede wszystkim ciekawostką mineralogiczną. Wartość kolekcjonerska okazu nie leży w jego walorach estetycznych (zazwyczaj jest to niepozorny, biały minerał), ale w autentyczności pochodzenia z typowej lokalizacji (masyw Murun). Najbardziej cenione są okazy, gdzie kryptofyllit jest wyraźnie widoczny i dobrze wykształcony, a przede wszystkim współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami z tego masywu, zwłaszcza z charoitem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest masyw Murun w Rosji. Materiał ten nie jest pozyskiwany komercyjnie, a okazy na rynku pochodzą ze starych zbiorów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Kontakt z wodą, zwłaszcza ciepłą, może prowadzić do uszkodzenia delikatnych blaszek. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i detergentami. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, dlatego jest niezwykle wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne, zarysowania i uderzenia. Jako minerał uwodniony, jest też wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować jego dehydratację i zniszczenie struktury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, zamykanych pudełkach kolekcjonerskich, wyłożonych miękkim materiałem, aby chronić je przed kurzem, światłem i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie należy go przechowywać w kontakcie z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej