Cryptohalite
Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>SiF<sub>6</sub>
Kryptohalit to rzadki, rozpuszczalny w wodzie fluokrzemian amonowy, występujący w postaci białych nalotów i skupień w środowiskach wulkanicznych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.01
- Łupliwość
- None
- Przełam
- Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent to translucent
- Układ krystaliczny
- Cubic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną kryptohalitu jest jego całkowita rozpuszczalność w wodzie. Występowanie w postaci białych, kruchych nalotów w środowisku wulkanicznym (fumarole) jest również bardzo charakterystyczne. Reaguje z kwasem siarkowym, wydzielając żrący fluorowodór. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z salmiakiem ((NH₄)Cl), który również występuje w podobnych środowiskach i jest rozpuszczalny w wodzie. Kryptohalit wyróżnia się jednak formą kryształów (ośmiościany w układzie regularnym, podczas gdy salmiak tworzy sześciany i dwunastościany) oraz składem chemicznym. Inne białe naloty wulkaniczne, takie jak siarczany (np. gips), nie są tak łatwo rozpuszczalne w zimnej wodzie. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym, tworząc najczęściej niewielkie, dobrze wykształcone ośmiościany. Występuje także w postaci skupień ziarnistych, ziemistych i jako skorupy lub naloty.
Środowisko występowania
## Geneza Kryptohalit jest minerałem pochodzenia wulkanicznego. Powstaje w procesie sublimacji z gazów wulkanicznych w ekshalacjach (fumarolach) o temperaturze od 100 do 200°C. Tworzy się bezpośrednio z fazy gazowej na powierzchniach skał wulkanicznych, takich jak lawy i tufy. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami powstającymi w podobnych warunkach, takimi jak salmiak, siarka rodzima, a także inne rzadkie fluorki i fluokrzemiany. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału związane są z aktywnością wulkaniczną. Do klasycznych lokalizacji należą Wezuwiusz (Włochy), gdzie został odkryty, a także wulkany Etna i Vulcano we Włoszech. Znajdowany jest również w fumarolach wulkanu La Fossa na wyspie Vulcano (Wyspy Liparyjskie). Poza Włochami, jego występowanie odnotowano w kopalni węgla w Kopejsku na Uralu (Rosja) oraz w kilku miejscach w USA (np. w Pensylwanii).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami w formie ośmiościanów, wyraźnie widocznymi na matrycy skalnej. Kontrastujące podłoże (np. ciemna lawa) podnosi atrakcyjność wizualną. Wielkość kryształów jest kluczowa - okazy z kryształami przekraczającymi milimetr są już uważane za bardzo dobre. Czystość i brak uszkodzeń delikatnych kryształów są niezwykle ważne. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych lokalizacji we Włoszech, zwłaszcza z Wezuwiusza. Okazy z innych potwierdzonych stanowisk, jak te z Rosji, również są poszukiwane ze względu na ich rzadkość.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów kryptohalitu absolutnie nie wolno czyścić wodą ani żadnymi płynami, ponieważ jest on w pełni rozpuszczalny. Jedyną bezpieczną metodą usuwania kurzu jest użycie sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego, całkowicie suchego pędzelka. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza, która może spowodować rozpuszczenie lub uszkodzenie minerału. Trzymać z dala od wszelkich chemikaliów. Jest to minerał bardzo delikatny i kruchy, wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Kryptohalit wymaga przechowywania w warunkach o kontrolowanej, niskiej wilgotności. Najlepiej trzymać go w szczelnym, zamykanym pudełku (typu "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Należy unikać wystawiania go na otwarte powietrze, zwłaszcza w wilgotne dni.