Cryolithionite

Wzór chemiczny: Na₃Al₂(LiF₄)₃

Kriolitionit to rzadki, bezbarwny lub biały fluorek sodu, litu i glinu, należący do nadgrupy granatów i występujący w pegmatytach.

## Charakterystyka Kriolitionit jest rzadkim minerałem z grupy halogenków, należącym do nadgrupy granatów. Chemicznie jest to złożony fluorek sodu, litu i glinu. Występuje w postaci dobrze wykształconych, izometrycznych kryształów, często o pokroju dwunastościanu rombowego, osiągających do 10 cm wielkości. Zazwyczaj jest bezbarwny lub biały i przezroczysty. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 4 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma połysk szklisty i gęstość 2.77 g/cm³. Wykazuje słabą łupliwość oraz przełam nierówny do podmuszlowego. Jest przezroczysty. ## Barwy i odmiany Kriolitionit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty i opisany po raz pierwszy w 1904 roku. Jego nazwa pochodzi od greckich słów *kryos* (lód), *lithos* (kamień) i *ion* (pochodzący z), co nawiązuje do jego składu (zawartość litu) i podobieństwa do kriolitu, z którym współwystępuje. Miejscem typowym jest historyczna kopalnia kriolitu w Ivigtut na Grenlandii. ## Zastosowania Kriolitionit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie ze względu na rzadkość występowania i dobrze wykształcone kryształy.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Gęstość: 2.77
Łupliwość: Na {011}.
Przełam: Nieregularny/Nierówny,Podkonchoidalny
Przezroczystość: Przezroczysty
Układ krystaliczny: Izometryczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kriolitionit można rozpoznać po jego izometrycznych, często dwunastościennych kryształach, szklistym połysku oraz występowaniu w asocjacji z kriolitem i innymi rzadkimi minerałami w pegmatytach. Jego stosunkowo niska twardość (4) i gęstość (2.77) są również cechami pomocniczymi. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z kriolitem, z którym często współwystępuje. Kriolit jednak krystalizuje w układzie jednoskośnym i ma inny pokrój kryształów (często pseudo-regularny). Kriolitionit wyróżnia się formą kryształów typową dla granatów (dwunastościan rombowy). ## Formy kryształów Tworzy dobrze wykształcone, izometryczne kryształy, najczęściej w formie dwunastościanu rombowego {110}. Kryształy mogą osiągać do 10 cm średnicy.

Środowisko występowania

## Geneza Kriolitionit jest minerałem pochodzenia magmowego, tworzącym się w późnym etapie krystalizacji w rzadkich, bogatych w lit i fluor pegmatytach granitowych. Powstaje w środowisku o wysokiej koncentracji lotnych składników. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kriolitem, chiolitem, fluorytem, topazem, mikroklinem, kwarcem i innymi rzadkimi fluorkami. Klasyczna asocjacja pochodzi z jedynego istotnego złoża w Ivigtut. ## Lokalizacje Jedyne znaczące i historyczne miejsce występowania kriolitionitu to kopalnia Ivigtut w kompleksie alkalicznym Arsuk Fjord na Grenlandii, gdzie został odkryty. Jest to lokalizacja typowa dla tego minerału. Kopalnia jest obecnie zalana i niedostępna.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrokrawędzistymi i przezroczystymi kryształami o formie dwunastościanu rombowego. Ważna jest wielkość kryształów oraz ich czystość (brak inkluzji i spękań). Okazy na matrycy skalnej, zwłaszcza w towarzystwie kriolitu, są szczególnie pożądane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem historycznych, wysokiej jakości okazów kriolitionitu jest kopalnia w Ivigtut na Grenlandii. Ponieważ kopalnia jest nieczynna od dziesięcioleci, wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą ze starych kolekcji, co znacząco podnosi ich wartość i rzadkość.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kriolitionitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Można przemywać go wodą destylowaną, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Zawsze należy dokładnie wysuszyć okaz po czyszczeniu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi. Minerał jest stosunkowo miękki, więc trzeba chronić go przed zarysowaniem przez twardsze minerały. Nie należy go podgrzewać ani narażać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy kriolitionitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć otarć i zarysowań. Ze względu na jego rzadkość, należy chronić go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.