Crimsonite

Wzór chemiczny: Pb²⁺Fe³⁺₂(PO₄)₂(OH)₂

Krymsonit to rzadki minerał fosforanowy, wyróżniający się intensywną, karmazynową barwą i występowaniem w formie drobnych, promienistych agregatów.

## Charakterystyka Krymsonit jest uwodnionym fosforanem ołowiu i żelaza. Tworzy charakterystyczne, niewielkie agregaty o pokroju sferoidalnym lub promienistym, zbudowane z bardzo drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 1 mm długości. Jego najbardziej wyróżniającą cechą jest intensywna, głęboka czerwień w odcieniu karmazynowym, której zawdzięcza swoją nazwę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, dokładne określenie twardości jest trudne, lecz szacuje się ją na około 4 w skali Mohsa. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.45 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą i jedyną znaną barwą krymsonitu jest głęboka czerwień, określana jako karmazynowa lub szkarłatna. Nie opisano żadnych odmian barwnych ani handlowych tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa "krymsonit" (ang. *Crimsonite*) pochodzi bezpośrednio od jego charakterystycznej, karmazynowej barwy (ang. *crimson*). Minerał został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2011 roku. Został odkryty i opisany przez zespół mineralogów, w tym Anthony'ego R. Kampf'a, na materiale pochodzącym z kopalni Silver Bill w Arizonie, USA. ## Zastosowania Krymsonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie ze względu na rzadkość występowania, atrakcyjną barwę i unikalną strukturę krystaliczną.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Barwa: deep red
Połysk: Vitreous
Rysa: light purplish orange
Gęstość: 5.180
Łupliwość: likely on {101}
Przełam: Irregular/Uneven,Splintery
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Krymsonit można rozpoznać po jego unikalnej, karmazynowej barwie, promienistych lub sferulitycznych agregatach oraz współwystępowaniu z innymi wtórnymi minerałami ołowiu i miedzi. Charakterystyczny jest również szklisty połysk i występowanie w pustkach skał kwarcowych. ## Odróżnianie od podobnych Minerałem o podobnej barwie i formie występowania jest cyrylinit, jednak krymsonit jest jego ołowiowym analogiem i zazwyczaj tworzy mniejsze agregaty. Od czerwonawych odmian wulfenitu odróżnia go forma kryształów (igiełkowe/listewkowe w agregatach, a nie tabliczkowe) oraz brak reakcji z kwasem solnym. Od kuproskłodowskitu odróżnia go czerwona, a nie zielona barwa. ## Formy kryształów Krymsonit tworzy bardzo drobne, igiełkowe lub listewkowe kryształy, które niemal zawsze występują w formie promienistych, kulistych lub półkulistych agregatów (sferulitów). Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie.

Środowisko występowania

## Geneza Krymsonit jest wtórnym minerałem fosforanowym, który tworzy się w strefach utleniania złóż polimetalicznych, bogatych w ołów i żelazo. Powstaje w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów kruszcowych (głównie galeny i pirytu) w obecności roztworów bogatych w fosforany, pochodzące prawdopodobnie z rozkładu apatytu lub materii organicznej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami strefy utleniania. W lokalizacji typowej (kopalnia Silver Bill) znaleziono go w towarzystwie kwarcu, cyrylinitu, barianomikrolitu, fluorytu, wulfenitu i hematytu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i szczegółowo opisanym miejscem występowania krymsonitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Silver Bill, w dystrykcie górniczym Gleeson, w hrabstwie Cochise, w stanie Arizona, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy krymsonitu to te, które posiadają liczne, dobrze uformowane, kuliste agregaty o intensywnej, karmazynowej barwie, kontrastujące z jasnym tłem skały macierzystej (najczęściej kwarcu). Wielkość poszczególnych sferulitów oraz bogactwo ich występowania na matrycy znacząco podnoszą wartość okazu. Ze względu na naturę minerału, czystość i przezroczystość nie są kluczowymi kryteriami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Silver Bill w Arizonie, USA. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie rzadki i poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych oraz mikromontów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na delikatność i niewielki rozmiar kryształów, odradza się czyszczenie na mokro. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć wody destylowanej i sprężonego powietrza do osuszenia. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą uszkodzić minerał. Niewskazane jest także używanie myjek ultradźwiękowych. Okazy są wrażliwe na urazy mechaniczne, dlatego należy chronić je przed uderzeniami i ścieraniem. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy krymsonitu powinny być przechowywane w osobnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie.