Crerarite

Wzór chemiczny: (Pt,Pb₂+)Bi₃(S₂-,Se₂-)₄-x (x = ₀.₄-₀-₈)

Creraryt to niezwykle rzadki siarczek i selenek platyny, ołowiu i bizmutu, znajdowany w postaci mikroskopijnych, metalicznych ziaren.

## Charakterystyka Creraryt jest członkiem grupy lillianitu, występującym w postaci bardzo małych, anhedralnych (nieforemnych) do subhedralnych ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 100 mikrometrów. Ze względu na mikroskopijny rozmiar, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez specjalistycznego sprzętu. Ma stalowoszary kolor i metaliczny połysk. Najczęściej występuje w zrostach z innymi rzadkimi minerałami z grupy platynowców. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest nieprzezroczysty. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 8.61 g/cm³. Twardość nie została zmierzona ze względu na niewielkie rozmiary ziaren. Połysk jest wyraźnie metaliczny. ## Barwy i odmiany Creraryt jest jednobarwny - jego kolor opisywany jest jako stalowoszary. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez IMA w 1991 roku. Jego nazwa upamiętnia Davida A. Crerara (1946–1994), geochemika z Uniwersytetu Princeton, w uznaniu jego wkładu w badania geochemii metali szlachetnych. Został opisany przez zespół mineralogów pod kierownictwem L.J. Cabriego na podstawie materiału z lokalizacji typowej. ## Zastosowania Creraryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako przedmiot zainteresowania wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów mikroskopowych.

Właściwości

Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 8.61
Łupliwość: None
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja crerarytu gołym okiem lub pod lupą jest niemożliwa. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak analiza z użyciem mikrosondy elektronowej (EMPA) w celu określenia dokładnego składu chemicznego oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do potwierdzenia struktury krystalicznej. W obrazie mikroskopowym (w świetle odbitym) ma kremowobiałą barwę. ## Odróżnianie od podobnych Creraryt można pomylić z wieloma innymi mikroskopijnymi, metalicznymi siarczkami i tellurkami metali z grupy platyny, takimi jak maslovit, kotulskit, moncheit czy pałovit, z którymi często współwystępuje. Odróżnienie opiera się wyłącznie na precyzyjnej analizie chemicznej, która wykazuje jednoczesną obecność platyny, ołowiu, bizmutu, siarki i selenu w charakterystycznych proporcjach. ## Formy kryształów Creraryt tworzy wyłącznie nieforemne (anhedralne) lub częściowo uformowane (subhedralne) ziarna. Nie zaobserwowano jego dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Creraryt jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w późnym stadium krystalizacji w obrębie pegmatytowych dajek gabrowych, związanych z alkalicznymi kompleksami intruzywnymi. Jego obecność wskazuje na specyficzne warunki geochemiczne bogate w platynę, bizmut i pierwiastki półmetaliczne. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej creraryt współwystępuje z bornitem, chalkopirytem, kotulskitem, maslovitem, michenerytem, moncheitem, paľovitem, sopcheitem oraz nienazwanym bizmutotellurkiem platyny i palladu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania crerarytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kompleks alkaliczny Coldwell w pobliżu Marathon, w dystrykcie Thunder Bay, w prowincji Ontario w Kanadzie.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu crerarytu nie jest oceniana pod kątem estetyki w tradycyjnym rozumieniu. Najważniejszym kryterium jest pewność identyfikacji minerału, potwierdzona metodami analitycznymi. Wartość okazu podnosi bogactwo występowania (ilość ziaren crerarytu na matrycy skalnej) oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Okazy pochodzące z lokalizacji typowej są jedynymi dostępnymi na rynku. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione, a zarazem jedyne znane okazy, pochodzą z kompleksu Coldwell w Ontario w Kanadzie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy crerarytu to zazwyczaj mikroskopijne ziarna wrośnięte w skałę macierzystą. Czyszczenie mechaniczne lub chemiczne jest niemożliwe i niewskazane. Jedyną bezpieczną metodą jest usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, kwasami i środkami czyszczącymi. Myjki ultradźwiękowe mogą uszkodzić delikatny okaz i jego minerały towarzyszące. Należy również unikać wysokich temperatur i gwałtownych zmian termicznych. ## Przechowywanie Okazy z crerarytem powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Etykieta z dokładną lokalizacją i potwierdzeniem identyfikacji jest kluczowa.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej