kornetyt

Wzór chemiczny: Cu₂+₃PO₄(OH)₃

Kornetit to rzadki fosforan miedzi, ceniony przez kolekcjonerów za intensywnie niebieską do zielononiebieskiej barwę i charakterystyczne nerkowate lub promieniste skupienia.

## Charakterystyka Kornetit jest minerałem z grupy fosforanów, chemicznie zasadowym fosforanem miedzi. Tworzy niewielkie, krótkie kryształy o pokroju pryzmatycznym, które rzadko występują w formie wyizolowanej. Najczęściej spotykany jest w postaci promienistych agregatów, nerkowatych lub kulistych skupień oraz naskorupień o druzowej powierzchni. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, głęboka barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 4.5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo kruchym. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty do przeświecającego, szczególnie w przypadku niewielkich kryształów. Jego gęstość wynosi około 4.1 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kornetit występuje w odcieniach od ciemnoniebieskiego, przez błękitny, aż po zielononiebieski. Barwa jest zazwyczaj jednolita i nasycona, co stanowi jego główny walor estetyczny. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1916 roku przez belgijskiego mineraloga Henriego Buttgenbacha, honoruje Julesa Corneta (1865–1929), belgijskiego geologa, który jako pierwszy znalazł i opisał ten minerał na terenie dzisiejszej Demokratycznej Republiki Konga. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, kornetit nie ma zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym kamieniem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4.5
Barwa: Dark blue to green-blue; green-blue in transmitted light.
Połysk: Vitreous
Rysa: Pale blue
Gęstość: 4.10
Łupliwość: Poor
Przełam: Conchoidal to uneven
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną kornetitu jest jego intensywna, ciemnoniebieska lub zielononiebieska barwa w połączeniu z charakterystyczną formą występowania - naskorupieniami, promienistymi agregatami lub skupieniami nerkowatymi. Pomocna jest również stosunkowo wysoka gęstość i szklisty połysk. ## Odróżnianie od podobnych Kornetit bywa mylony z azurytem, który ma podobną barwę, ale jest węglanem i gwałtownie reaguje z kwasem solnym, w przeciwieństwie do kornetitu. Można go również pomylić z innymi rzadkimi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak pseudomalachit czy libethenit, jednak różnią się one odcieniem (zazwyczaj bardziej zielone), formą kryształów i twardością. ## Formy kryształów Kryształy kornetitu są małe, krótkosłupowe i należą do układu rombowego. Zwykle tworzą druzy pokrywające skałę macierzystą, promieniste wachlarze lub kuliste i groniaste agregaty o promienistej budowie wewnętrznej.

Środowisko występowania

## Geneza Kornetit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż rud miedzi. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych siarczków miedzi w środowisku bogatym w fosfor. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak malachit, chryzokola, libethenit, pseudomalachit, a także z tlenkami manganu (heterogenit) i siarczanami (brochantyt). ## Lokalizacje Najsłynniejsze i klasyczne okazy kornetitu pochodzą z kopalni L'Etoile du Congo (Star of the Congo) w prowincji Katanga w Demokratycznej Republice Konga. Znaczące znaleziska odnotowano również w Zambii (kopalnia Bwana Mkubwa) oraz w Arizonie (USA).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy kornetitu charakteryzują się głęboką, nasyconą niebieską barwą i dobrym uformowaniem skupień - najchętniej kulistych lub promienistych. Ważna jest również wielkość i bogactwo naskorupienia na skale macierzystej (matriksie). Okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, kryształami są rzadsze i bardziej poszukiwane. Estetyczne połączenie z innymi minerałami, np. jasnozielonym malachitem, może znacznie podnieść wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są okazy pochodzące z klasycznej lokalizacji w Demokratycznej Republice Konga (dawny Zair). Materiał z tego rejonu uchodzi za wzorcowy dla tego gatunku minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kornetitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu na sucho. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, unikając długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz należy natychmiast dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Kornetit jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić lub zniszczyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, silnych detergentów oraz wszelkich chemikaliów. Jako minerał o średniej twardości jest podatny na zarysowania, dlatego trzeba chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami. Nie należy go również podgrzewać ani wystawiać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy kornetitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby zapobiec otarciom i zarysowaniom. Warto chronić go przed długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne, które teoretycznie może wpłynąć na jego barwę, oraz przed wilgocią.