Copiapite
Wzór chemiczny: Fe²⁺Fe³⁺₄(S⁶⁺O₄)₆(OH)₂·20H₂O
Kopiapit to uwodniony siarczan żelaza, tworzący charakterystyczne, żółte do pomarańczowych, krystaliczne naskorupienia i naloty.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5-3
- Barwa
- Crystals: sulfur-yellow to orange, massive material: greenish-yellow to olive-green.
- Połysk
- Pearly
- Rysa
- Not reported
- Gęstość
- 2.08
- Łupliwość
- on {010}, perfect; on {_101}, imperfect.
- Przełam
- Irregular/Uneven,Micaceous
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent,Opaque
- Układ krystaliczny
- Triclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kopiapit najłatwiej rozpoznać po jego intensywnej, cytrynowożółtej do pomarańczowej barwie oraz charakterystycznych naskorupieniach złożonych z drobnych, lśniących kryształków. Jest bardzo miękki i kruchy. Ważną cechą diagnostyczną jest jego reakcja na wodę - łatwo się w niej rozpuszcza, dając kwaśny odczyn. ## Odróżnianie od podobnych Kopiapit bywa mylony z innymi wtórnymi siarczanami żelaza, takimi jak jarosyt. Jarosyt jest jednak twardszy i zazwyczaj ma bardziej ziemisty lub matowy wygląd. Od rodzimej siarki odróżnia go forma występowania (siarka tworzy lepiej wykształcone, dipiramidalne kryształy) oraz brak charakterystycznego zapachu siarki po podgrzaniu. ## Formy kryształów Kryształy kopiapitu są małe, o pokroju tabliczkowym lub łuskowym, i krystalizują w układzie trójskośnym. Najczęściej tworzą cienkie naskorupienia, agregaty łuskowe, skupienia promieniste lub masy ziemiste i proszkowe.
Środowisko występowania
## Geneza Kopiapit jest typowym minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców bogatych w siarczki żelaza, głównie piryt i markasyt. Tworzy się w warunkach silnie kwaśnych, często jako produkt tzw. kwaśnego drenażu górniczego. Powstaje również jako produkt ekshalacji wulkanicznych (fumaroli) oraz w wyniku pożarów hałd kopalnianych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi siarczanami powstałymi w podobnych warunkach, takimi jak melanteryt, jarosyt, voltait, halotrichit, epsomit, a także z gipsem, siarką rodzimą i tlenkami żelaza (np. goethytem). ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska kopiapitu znajdują się na pustyni Atakama w Chile, szczególnie w okolicach Copiapó (Tierra Amarilla) i Chuquicamata. Znany jest również z kopalni Rio Tinto w Hiszpanii, z wyspy Vulcano we Włoszech, z Rammelsbergu w Niemczech oraz z licznych lokalizacji w USA, m.in. w Kalifornii (Island Mountain) i Utah.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, błyszczącymi kryształami tworzącymi bogate naskorupienia o intensywnej, jednolitej barwie. Atrakcyjność podnosi kontrast z ciemną skałą macierzystą. Duże, nieuszkodzone płyty pokryte lśniącymi kryształami kopiapitu są rzadkie i poszukiwane. Ważna jest również stabilność okazu, choć z natury jest on delikatny. ## Popularne stanowiska Okazy o najlepszej jakości pochodzą z historycznych lokalizacji w Chile (Copiapó) oraz z kopalni Rio Tinto w Hiszpanii. Bardzo estetyczne, choć mikroskopijne, kryształy znajdowane są również w Niemczech (Rammelsberg) i USA. Okazy z aktywnych fumaroli, np. na wyspie Vulcano, są interesujące z naukowego punktu widzenia.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy kopiapitu są bardzo wrażliwe na wodę, w której mogą się rozpuszczać lub ulegać przemianom chemicznym. Czyszczenie należy ograniczyć do absolutnego minimum. Dopuszczalne jest jedynie delikatne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Bezwzględnie należy unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wszelkimi płynami. Minerał jest higroskopijny, co oznacza, że chłonie wilgoć z powietrza, co może prowadzić do jego rozpadu. Należy chronić go przed wysoką wilgotnością, bezpośrednim światłem słonecznym (które może powodować dehydratację) oraz zmianami temperatury. ## Przechowywanie Kopiapit wymaga przechowywania w suchych warunkach. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelny pojemnik (np. typu "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć, jak żel krzemionkowy (silikażel). Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętej gablocie, z dala od źródeł wilgoci i światła.