Comancheite

Wzór chemiczny: Hg<sup>2+</sup><sub>55</sub>N<sup>3-</sup><sub>24</sub>(N<sup>3-</sup>H<sub>2</sub>,OH)<sub>4</sub>(Cl,Br)<sub>34</sub>

Comancheit to ekstremalnie rzadki minerał rtęci o czerwonobrązowej barwie, występujący wyłącznie w Teksasie w postaci mikroskopijnych kryształów.

## Charakterystyka Comancheit jest złożonym halogenkiem azotku rtęci, tworzącym najczęściej drobnokrystaliczne naloty i powłoki o ziarnistej lub ziemistej teksturze. Rzadko obserwuje się go w formie wykształconych, mikroskopijnych kryształów o pokroju trygonalnym. Jego barwa waha się od czerwonobrązowej i brunatnoczerwonej do fioletowoczerwonej. Minerał charakteryzuje się silnym, niemal diamentowym połyskiem, co wyróżnia go na tle skały macierzystej. ## Właściwości fizyczne Jest to minerał bardzo miękki, o twardości zaledwie 2 w skali Mohsa. Cechuje go wyjątkowo duża gęstość wynosząca około 8,25 g/cm³, co jest typowe dla minerałów bogatych w rtęć. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. ## Barwy i odmiany Dominującymi barwami są odcienie czerwieni i brązu: czerwonobrązowy, brunatnoczerwony, aż po fioletowoczerwony. Rysa minerału ma barwę jasnoczerwonobrązową. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez IMA w 1980 roku, a jego opis opublikowano w 1981 roku. Nazwa "comancheit" honoruje Komanczów (ang. Comanche), rdzennych mieszkańców regionu, na terenie którego znajduje się jedyne znane miejsce występowania tego minerału - kopalnia Mariposa w dystrykcie Terlingua w Teksasie, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i toksyczność, comancheit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów rzadkich i mikromontów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Adamantine
Rysa
Light reddish-brown
Gęstość
8.25
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi comancheitu są jego czerwonobrązowa barwa, diamentowy połysk, bardzo duża gęstość oraz występowanie w formie mikrokrystalicznych nalotów. Najważniejszym wskaźnikiem jest jednak jego pochodzenie - minerał ten znany jest wyłącznie z jednego miejsca na świecie. Jego asocjacja z innymi rzadkimi minerałami rtęci z Terlingua jest również silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Comancheit może być mylony z innymi czerwonawymi lub brązowymi minerałami rtęci występującymi w tym samym środowisku, takimi jak kleinit, terlinguaite czy eglestonit. Często jedynym sposobem na pewne odróżnienie jest zaawansowana analiza chemiczna (EDS) lub rentgenowska (XRD). Od cynobru różni się zazwyczaj bardziej brązowym odcieniem i silniejszym połyskiem. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy ziemiste lub ziarniste agregaty i naloty. Rzadziej spotyka się go w postaci bardzo małych, pojedynczych kryształów trygonalnych, które są widoczne jedynie pod dużym powiększeniem.

Środowisko występowania

## Geneza Comancheit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż rtęci. Formuje się w wyniku procesów wietrzenia i przemian pierwotnych minerałów rtęci w środowisku bogatym w chlorki i bromki. Występuje w kawernach i spękaniach skał węglanowych (wapieni) stanowiących skałę macierzystą dla złoża. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z całym szeregiem innych, często również rzadkich, minerałów rtęci. Do jego typowych asocjacji należą: rtęć rodzima, kalomel, terlinguaite, eglestonit, montroydyt oraz kleinit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania comancheitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kopalnia Mariposa (nazywana też California Mountain Mine) w dystrykcie górniczym Terlingua, w hrabstwie Brewster, w Teksasie, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów comancheitu, które niemal zawsze są mikromontami, ocenia się na podstawie bogactwa i intensywności barwy nalotu na matrycy skalnej. Wyżej cenione są próbki z widocznymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami o dobrym wykształceniu i silnym połysku. Atrakcyjność okazu podnosi również obecność dobrze wykształconych kryształów innych rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Jedyne źródło okazów tego minerału to historyczne znaleziska z kopalni Mariposa w Terlingua w Teksasie. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim comancheity pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy comancheitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wody, myjek ultradźwiękowych i jakichkolwiek środków chemicznych. Ze względu na toksyczność, wszelkie czynności pielęgnacyjne trzeba wykonywać z najwyższą ostrożnością. ## Czego unikać **Minerał jest skrajnie toksyczny z powodu wysokiej zawartości rtęci.** Należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Po każdym kontakcie z okazem należy dokładnie umyć ręce. Nie wolno go podgrzewać, ponieważ prowadzi to do uwalniania toksycznych par rtęci. Należy chronić go przed kwasami i innymi chemikaliami. ## Przechowywanie Comancheit musi być przechowywany w szczelnym, trwale zamkniętym i wyraźnie oznaczonym pojemniku, z dala od innych minerałów, aby zapobiec ich zanieczyszczeniu. Zaleca się trzymanie go w chłodnym, suchym i ciemnym miejscu, niedostępnym dla dzieci i zwierząt.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej