Cohenite
Wzór chemiczny: Fe₃C
Cohenit to węglik żelaza o cynowobiałej barwie, występujący głównie w meteorytach żelaznych oraz w niektórych środowiskach ziemskich.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5.5-6
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 7.20
- Łupliwość
- {100}, {010}, and {001}.
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cohenit rozpoznaje się na podstawie jego metalicznego połysku, cynowobiałej barwy (na świeżym przełamie) oraz kontekstu geologicznego - występowania w meteorytach żelaznych. Jego twardość (wyższa od twardości kamacytu i taenitu) jest również cechą pomocniczą. W wytrawionych kwasem płytkach meteorytów cohenit pozostaje jasny i nie pokazuje figur Widmanstättena, co odróżnia go od otaczających go stopów żelazowo-niklowych. ## Odróżnianie od podobnych Od kamacytu i taenitu, głównych składników meteorytów żelaznych, cohenit odróżnia się większą twardością i kruchością. Schreibersyt, inny częsty minerał akcesoryczny w meteorytach, jest również bardzo podobny, ale często ma bardziej żółtawy odcień i jest jeszcze twardszy. Dokładne rozróżnienie tych faz często wymaga analiz laboratoryjnych. ## Formy kryształów Cohenit tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, listewkowym lub igiełkowym. Zazwyczaj występuje jako wrostki zorientowane wzdłuż struktury krystalicznej otaczającego go kamacytu. Rzadko spotyka się go w formie izolowanych, dobrze wykształconych kryształów.
Środowisko występowania
## Geneza Cohenit jest minerałem powstającym w warunkach silnie redukujących, przy wysokim ciśnieniu i w obecności węgla. Jego głównym środowiskiem formowania są wnętrza planetoid, z których pochodzą meteoryty żelazne. Krystalizuje podczas bardzo powolnego stygnięcia stopu żelazowo-niklowego. Na Ziemi jego występowanie jest niezwykle rzadkie. Stwierdzono go w niektórych skałach powstałych w warunkach wysokiego ciśnienia i temperatury w płaszczu Ziemi, a także jako produkt działalności człowieka w procesach przemysłowych (jako składnik stali). ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje przede wszystkim z kamacytem i taenitem (głównymi składnikami meteorytów żelaznych). Towarzyszą mu również inne minerały akcesoryczne typowe dla tego środowiska, takie jak schreibersyt, troilit i grafit. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska cohenitu są związane ze znanymi meteorytami żelaznymi. Do klasycznych lokalizacji należą meteoryt Magura (Słowacja), Canyon Diablo (USA), Campo del Cielo (Argentyna) oraz Sikhote-Alin (Rosja). Ziemskie wystąpienia są bardzo nieliczne i obejmują m.in. skały z wyspy Disko (Grenlandia).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska cohenitu jest nierozerwalnie związana z jakością okazu meteorytu, w którym występuje. Najbardziej cenione są pocięte i wytrawione płytki meteorytów, na których widoczne są duże, dobrze wykształcone, srebrzyste kryształy cohenitu, kontrastujące z ciemniejszym tłem kamacytu i taenitu. Okazy, w których cohenit tworzy wyraźne, ostre struktury, są wyżej oceniane niż te z drobnymi, rozproszonymi wrostkami. Stan zachowania, czyli brak rdzy i śladów utleniania, jest kluczowy dla wartości okazu. ## Popularne stanowiska Do najbardziej pożądanych przez kolekcjonerów okazów należą te pochodzące z klasycznych meteorytów żelaznych, takich jak Canyon Diablo (USA), gdzie cohenit bywa obfity, oraz Mundrabilla (Australia), znany z dużych kryształów tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy cohenitu, zwłaszcza te w matrycy meteorytowej, są bardzo podatne na utlenianie. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. W razie konieczności można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Największym zagrożeniem dla cohenitu jest wilgoć i tlen, które powodują jego szybkie rdzewienie i rozkład. Należy bezwzględnie unikać przechowywania okazów w wilgotnych miejscach. Niewskazane jest również dotykanie palcami, ponieważ kwasy i wilgoć z dłoni przyspieszają korozję. ## Przechowywanie Najlepszą metodą przechowywania jest trzymanie okazów w szczelnych, bezkwasowych pojemnikach z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym). W przypadku płytek meteorytowych, często pokrywa się je cienką warstwą specjalistycznego oleju lub lakieru w celu ochrony przed dostępem powietrza.