Coffinite
Wzór chemiczny: U⁴⁺(SiO₄)·nH₂O
Coffinit to silnie radioaktywny minerał uranu z grupy krzemianów, będący ważną rudą tego pierwiastka.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5-6
- Barwa
- Black
- Połysk
- Pitchy to dull
- Rysa
- Black to grayish brown
- Gęstość
- 5.1
- Łupliwość
- None
- Przełam
- Irregular/Uneven,Sub-Conchoidal
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Tetragonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną coffinitu jest jego silna radioaktywność, którą można łatwo wykryć za pomocą licznika Geigera. Jego czarna barwa, smolisty lub matowy połysk oraz występowanie w formie masywnych lub ziemistych skupień są również charakterystyczne. Często tworzy pseudomorfozy po uraninicie lub drewnie. ## Odróżnianie od podobnych Coffinit bywa mylony z uraninitem, z którym często współwystępuje. Uraninit jest jednak twardszy i znacznie gęstszy. Od innych czarnych, masywnych minerałów rudnych (np. tlenków manganu) odróżnia go przede wszystkim silna radioaktywność. W formie naskorupień może przypominać smółkę uranową, która jest jednak mieszaniną różnych tlenków uranu. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie i mają postać drobnych, tetragonalnych słupków lub igieł. Najczęściej spotykane są skupienia zbite, masywne, ziemiste, nerkowate lub w formie nalotów i naskorupień. Tworzy także agregaty włókniste i promieniste.
Środowisko występowania
## Geneza Coffinit jest minerałem niskotemperaturowym, powstającym w procesach hydrotermalnych. Najczęściej tworzy się w złożach uranu typu "roll-front" w skałach osadowych, takich jak piaskowce i zlepieńce. Powstaje w strefie redukcyjnej, gdzie roztwory bogate w uran wytrącają go w obecności materii organicznej (np. zwęglonego drewna) lub siarczków. ## Asocjacje mineralne Coffinit często współwystępuje z uraninitem (który może zastępować), pirytem, markasytem, kwarcem, kalcytem, fluorytem oraz minerałami ilastymi. W złożach w piaskowcach często towarzyszy mu zwęglona materia organiczna. ## Lokalizacje Jako ważna ruda uranu, coffinit występuje w wielu złożach na świecie. Główne lokalizacje to rejon płaskowyżu Kolorado w USA (stany Utah, Kolorado, Arizona, Nowy Meksyk), gdzie został odkryty. Znaczące złoża znajdują się również w Kanadzie (rejon jeziora Athabasca), Australii, Gabonie, Nigrze i Kazachstanie.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Z perspektywy kolekcjonerskiej, coffinit jest ceniony głównie za rzadkość dobrze wykształconych form. Najbardziej pożądane są okazy z widocznymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami. Atrakcyjne są również pseudomorfozy coffinitu po materii organicznej, np. drewnie, gdzie zachowana jest jego pierwotna struktura. Ze względu na zagrożenie radiologiczne, jest to minerał głównie dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane okazy, w tym te z dobrze wykształconymi mikrokryształami, pochodzą z kopalń w rejonie Grants w Nowym Meksyku oraz z La Sal w stanie Utah, USA.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na kruchość i potencjalne pylenie, czyszczenie coffinitu powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Jeśli jest to konieczne, można użyć bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia luźnych cząstek. Należy unikać wody i jakichkolwiek środków chemicznych. ## Czego unikać Coffinit jest minerałem bardzo wrażliwym. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom. Jako minerał radioaktywny, wymaga specjalnych środków ostrożności - należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego, długotrwałego kontaktu ze skórą. Zawsze należy myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy coffinitu muszą być przechowywane z zachowaniem zasad ochrony radiologicznej. Należy je trzymać w szczelnych, ołowianych lub wykonanych z grubego szkła pojemnikach, z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie. Przechowywać w suchym miejscu, z dala od ludzi, a zwłaszcza dzieci.