Coconinoite

Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>Al<sub>2</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>4</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(OH)<sub>2</sub>·20H<sub>2</sub>O

Coconinoit to bardzo rzadki minerał uranu o charakterystycznej kremowo-żółtej barwie, występujący w formie drobnych, tabliczkowych kryształów.

## Charakterystyka Coconinoit jest uwodnionym fosforanem-siarczanem uranylu, żelaza i glinu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które zwykle tworzą rozetowe agregaty, skupienia promieniste lub cienkie naloty i powłoki na skale macierzystej. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy coconinoitu są miękkie i kruche. Minerał ten wykazuje silną, żółtozieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno w fali krótkiej, jak i długiej), co jest typowe dla minerałów uranylowych. Jest silnie radioaktywny. ## Barwy i odmiany Coconinoit ma charakterystyczną, jednolitą barwę, od blado kremowej przez kremowożółtą do jasnożółtej. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w latach 60. XX wieku, a jego opis opublikowano w 1966 roku. Nazwa pochodzi od hrabstwa Coconino w stanie Arizona (USA), gdzie znajduje się jego lokalizacja typowa - kopalnia uranu "Sun Valley". Został opisany przez E.J. Younga, A.D. Weeks i Roberta Meyrowitza. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, coconinoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma wyłącznie znaczenie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale yellow
Gęstość
3.55
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami diagnostycznymi coconinoitu są: kremowożółta barwa, forma drobnych, tabliczkowych kryształów tworzących rozetowe agregaty, silna żółtozielona fluorescencja w świetle UV oraz wysoka radioaktywność. Występuje w strefach utlenienia złóż uranu w piaskowcach. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami uranu o podobnej barwie, takimi jak meta-autunit, carnotyt czy tyuyamunit. Odróżnienie wymaga specjalistycznych badań, takich jak analiza dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). Coconinoit wyróżnia się jednak charakterystycznym składem chemicznym, zawierającym jednocześnie grupy fosforanowe i siarczanowe. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysie sześciobocznym lub rombowym. Kryształy te często łączą się w rozety, wachlarzowate skupienia lub tworzą cienkie powłoki na powierzchni skały.

Środowisko występowania

## Geneza Coconinoit jest wtórnym minerałem uranu, powstającym w strefie utlenienia (wietrzenia) złóż uranowych. Tworzy się w wyniku działania wód gruntowych na pierwotne minerały uranu, takie jak uraninit, w skałach osadowych, głównie w piaskowcach. Jego powstanie jest związane z obecnością siarczków (np. pirytu) i fosforanów (np. apatytu) w skale macierzystej. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak uranofan, autunit, torbernit, a także z gipsem, jarosytem, hematytem i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska znajdują się w USA, w stanach Arizona (kopalnie w hrabstwach Coconino i Apache) oraz Utah. Poza USA odnotowano jego wystąpienia w niewielkich ilościach w Niemczech (Saksonia) i we Włoszech (Lombardia).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Ze względu na mikroskopowy charakter minerału, najważniejszym kryterium jest bogactwo i estetyka agregatów na skale macierzystej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, widocznymi pod powiększeniem rozetami kryształów, pokrywające znaczną powierzchnię matrycy. Intensywność barwy i brak uszkodzeń mechanicznych również wpływają na wartość. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej w hrabstwie Coconino w Arizonie, USA. Okazy z innych lokalizacji są również poszukiwane przez specjalistów, ale te z Arizony uchodzą za wzorcowe.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów coconinoitu zasadniczo się nie czyści ze względu na ich delikatność i rzadkość. W razie konieczności można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą. ## Czego unikać Minerał jest bardzo kruchy i wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. Jako minerał uranu jest silnie radioaktywny, dlatego należy ograniczyć ekspozycję i unikać wdychania pyłu. Mycie rąk po każdym kontakcie jest obowiązkowe. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnych, ołowianych pojemnikach lub specjalistycznych gablotach z odpowiednią wentylacją, z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie. Zaleca się przechowywanie w suchym miejscu i z dala od miejsc stałego przebywania ludzi.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej