Cobalttsumcorite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Co<sup>2+</sup><sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·2H<sub>2</sub>O

Kobaltotsumkoryt to rzadki arsenian ołowiu i kobaltu, tworzący charakterystyczne, czerwonofioletowe kryształy i agregaty.

## Charakterystyka Kobaltotsumkoryt jest uwodnionym arsenianem ołowiu i kobaltu, należącym do grupy tsumkorytu. Tworzy niewielkie, ale dobrze wykształcone kryształy o pokroju tabliczkowym lub pryzmatycznym, często zebrane w promieniste, kuliste lub rozetowe agregaty. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, czerwonofioletowa do purpurowoczerwonej barwa. Jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania kruszców. ## Właściwości fizyczne Kryształy kobaltotsumkorytu wykazują połysk od szklistego do lekko diamentowego. Minerał jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 4.5. Jest minerałem dość ciężkim z uwagi na zawartość ołowiu, a jego gęstość wynosi około 5.2 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą i w zasadzie jedyną barwą tego minerału jest czerwonofioletowa w różnych odcieniach, od purpurowoczerwonej po fioletowoczerwoną. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji kobaltu - oraz do związku z tsumkorytem, innym minerałem z tej samej grupy. Został opisany jako nowy minerał w 1999 roku na podstawie okazów znalezionych w kopalni Tsumeb w Namibii, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i zawartość toksycznego arsenu, kobaltotsumkoryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Szklisty do diamentowego
Rysa
Jasnoczerwona
Gęstość
5.2
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną kobaltotsumkorytu jest jego intensywna, czerwonofioletowa barwa oraz charakterystyczne formy występowania - promieniste agregaty drobnych, tabliczkowych kryształów. Współwystępowanie z innymi arsenianami w strefach utleniania jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Kobaltotsumkoryt można pomylić z erytrynem, który również ma podobną barwę i tworzy promieniste agregaty. Erytryn jest jednak znacznie lżejszy i bardziej miękki (twardość 1.5-2.5). Można go również pomylić z kobaltowym kalcytem lub dolomitem, które jednak silnie reagują z kwasami, w przeciwieństwie do kobaltotsumkorytu. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj niewielkie, o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Najczęściej występują w formie promienistych, kulistych lub wachlarzowatych agregatów, a także jako powłoki i naskorupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Kobaltotsumkoryt jest minerałem wtórnym, tworzącym się w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) złóż polimetalicznych, bogatych w arsen, ołów i kobalt. Powstaje w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków i arsenków, takich jak skutterudyt, kobaltyn czy galena. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi arsenianami i minerałami strefy utleniania. Typowe minerały towarzyszące to tsumkoryt, skutterudyt, germanit, galena, tennantyt, anglesyt, kwarc i dolomit. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania kobaltotsumkorytu jest kopalnia Tsumeb w Namibii, skąd pochodzą najlepsze okazy. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z Bou Azzer w Maroku oraz z kopalni w Saksonii w Niemczech.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy kobaltotsumkorytu to te, które wykazują intensywną, nasyconą czerwonofioletową barwę. Wysoko oceniane są dobrze uformowane, promieniste agregaty i rozety, kontrastujące z jasną skałą macierzystą (np. z białym dolomitem lub kwarcem). Wielkość agregatów i brak uszkodzeń mechanicznych również znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Tsumeb w Namibii. Okazy z Bou Azzer w Maroku również są cenione, choć zazwyczaj tworzą mniejsze agregaty.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na zawartość arsenu, kontakt z wodą powinien być ograniczony do minimum. Jeśli konieczne jest użycie wody, powinna to być woda destylowana, a okaz należy natychmiast dokładnie wysuszyć. Zawsze należy myć ręce po kontakcie z minerałem. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Nie należy go podgrzewać ani czyścić ultradźwiękami. Długotrwała ekspozycja na wilgoć może prowadzić do jego powolnego rozkładu. ## Przechowywanie Okazy kobaltotsumkorytu powinny być przechowywane w suchym miejscu, w zamkniętych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na toksyczność arsenu, należy przechowywać go z dala od dzieci i zwierząt domowych oraz oddzielnie od minerałów, które mogą z nim reagować.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej