Cobaltaustinite
Wzór chemiczny: CaCo<sup>2+</sup>As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>(OH)
Rzadki arsenian wapnia i kobaltu, tworzący charakterystyczne, różowe do fioletoworóżowych, drobne kryształy w strefach utleniania złóż Co-As.
Opis
## Charakterystyka Cobaltaustinit jest arsenianem należącym do grupy adelitu-descloizytu, stanowiąc kobaltowy analog austinitu. Tworzy niewielkie, najczęściej nieprzekraczające 1-2 mm, kryształy o pokroju tabliczkowym, krótkosłupkowym lub igiełkowym. Zazwyczaj występuje w formie promienistych agregatów, rozet lub naskorupień i nalotów o charakterze druzy. Jego najbardziej rozpoznawalną cechą jest intensywna, atrakcyjna barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 4-4,5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo kruchym. Ma połysk szklisty, na niektórych powierzchniach zbliżony do diamentowego. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 4,16 g/cm³, co jest wartością znaczną, typową dla arsenianów metali ciężkich. ## Barwy i odmiany Cobaltaustinit przybiera barwy od różowej, przez czerwonoróżową, aż po fioletoworóżową i purpurową. Intensywność i odcień zależą od zawartości kobaltu. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian, a klasyfikacja opiera się wyłącznie na składzie chemicznym. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji kobaltu (cobalt) - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do austinitu. Został on opisany po raz pierwszy w 1986 roku przez J.L. Jambora i współpracowników na podstawie okazów z kopalni Aghbar w dystrykcie Bou Azzer w Maroku. ## Zastosowania Cobaltaustinit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość, intensywną barwę i atrakcyjne formy występowania.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi cobaltaustinitu są jego intensywna różowa do purpurowej barwa, stosunkowo wysoka twardość (jak na wtórny arsenian) oraz współwystępowanie z innymi minerałami kobaltu i arsenu. Charakterystyczne są także formy występowania w postaci drobnych, promienistych agregatów i naskorupień. ## Odróżnianie od podobnych Cobaltaustinit bywa mylony z erytrynem (kwiatem kobaltowym). Erytryn jest jednak znacznie bardziej miękki (1,5-2,5 w skali Mohsa), ma doskonałą łupliwość w jednym kierunku i często tworzy igiełkowe kryształy w wachlarzowatych skupieniach. Innym podobnym minerałem jest roselit, który również krystalizuje w układzie jednoskośnym (cobaltaustinit w rombowym) i ma nieco inny skład chemiczny. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie rombowym. Najczęściej tworzy niewielkie, tabliczkowe lub krótkosłupkowe kryształy, które rzadko występują pojedynczo. Zazwyczaj zrastają się w promieniste lub wachlarzowate agregaty, a także tworzą gęste, druzowate naskorupienia na skale macierzystej.
Środowisko geologiczne
## Geneza Cobaltaustinit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż kruszców bogatych w kobalt i arsen. Tworzy się w wyniku przemian pierwotnych arsenków i siarkoarsenków kobaltu, takich jak skutterudyt czy kobaltyn. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi arsenianami, takimi jak erytryn, roselit, talmessyt i adamit. Towarzyszą mu również minerały skały płonnej, głównie dolomit, kwarc i kalcyt, a także pozostałości minerałów pierwotnych. ## Lokalizacje Najważniejszym i najbardziej znanym miejscem występowania cobaltaustinitu na świecie jest dystrykt Bou Azzer w Maroku, zwłaszcza kopalnie Aghbar i Tamdrost. To stamtąd pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie. Minerał ten był również notowany w Schneebergu w Niemczech oraz w kilku innych, mniej znaczących lokalizacjach na świecie.
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy cobaltaustinitu charakteryzują się intensywną, nasyconą, purpuroworóżową barwą. Ważna jest wielkość i wykształcenie kryształów, chociaż nawet dobrze uformowane mikrokryształy są pożądane. Atrakcyjność okazu podnosi bogate pokrycie matrycy skalnej oraz kontrastujące asocjacje z innymi minerałami, na przykład z białym dolomitem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy pochodzące z dystryktu Bou Azzer w Maroku. Uważane są one za światowy standard dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy cobaltaustinitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, unikając jednak długotrwałego moczenia. Ze względu na zawartość arsenu, podczas czyszczenia należy unikać wdychania pyłu, a po kontakcie z minerałem dokładnie umyć ręce. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać myjek ultradźwiękowych oraz czyszczenia mechanicznego, które mogłyby zarysować lub zniszczyć delikatne kryształy. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła słonecznego, chociaż jest uznawany za stabilny w normalnych warunkach. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Każdy okaz powinien być opatrzony etykietą z ostrzeżeniem o toksyczności (zawartość arsenu).