Clogauite

Wzór chemiczny: Pb₂+Bi₃+₄Te₂-₄S₂-₃

Clogauit jest rzadkim tellurosiarczkiem ołowiu i bizmutu, tworzącym drobne, metaliczne wrostki w kwarcowych żyłach złota.

## Charakterystyka Clogauit jest minerałem z gromady siarczków, a dokładniej tellurosiarczkiem ołowiu i bizmutu. Występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (nie wykazujących własnej formy krystalicznej) ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających 200 mikrometrów. Najczęściej tworzy wrostki w innych minerałach, głównie w tetradymicie i złocie rodzimym. Jego ziarna są nieprzezroczyste i mają metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość, łupliwość czy przełam, nie została precyzyjnie określona. Minerał jest nieprzezroczysty i wykazuje silny, metaliczny połysk. W świetle odbitym jego barwa jest kremowobiała, często z zielonkawym odcieniem. ## Barwy i odmiany Minerał jest jednorodny i nie wykazuje zróżnicowania barwnego. Jego typowa barwa w świetle odbitym to kremowobiała z zielonkawym odcieniem. Nie wyróżniono żadnych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia – kopalni złota Clogau St. David's w hrabstwie Gwynedd, w Walii (Wielka Brytania). Został on zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1992 roku, a jego pierwszy opis ukazał się w 1994 roku. Autorami opisu byli R.J. Callow i A.J. Criddle. ## Zastosowania Clogauit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, choć ze względu na mikroskopijne rozmiary i ekstremalną rzadkość jest obiektem zainteresowania wyłącznie wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich (tzw. mikromontów).

Właściwości

Połysk: Metaliczny
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja clogauitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy pod mikroskopem kruszcowym (w świetle odbitym), gdzie obserwuje się jego charakterystyczną kremowobiałą barwę z zielonkawym odcieniem, silną anizotropię (zmianę barw przy obrocie stolika) oraz współwystępowanie z tetradymitem i złotem. Ostateczne potwierdzenie tożsamości wymaga analizy chemicznej z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Clogauit jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od innych tellurków i siarkosoli bizmutu, takich jak tetradymit, tellurobizmutyt czy joseit, z którymi często współwystępuje. Różnice można stwierdzić jedynie na podstawie precyzyjnej analizy składu chemicznego, która wykaże obecność ołowiu, bizmutu, telluru i siarki w charakterystycznych dla clogauitu proporcjach. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie anhedralne, czyli pozbawione własnych ścian, ziarna i agregaty. Zazwyczaj występują one jako nieregularne wrostki w obrębie innych minerałów, głównie tetradymitu.

Środowisko występowania

## Geneza Clogauit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kwarcowych zawierających złoto, w warunkach niskich i średnich temperatur. Jego krystalizacja jest związana z procesami mineralizacji kruszcowej, w których roztwory bogate w bizmut, tellur, ołów i siarkę przemieszczają się przez spękania w skałach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej występuje w ścisłym związku z tetradymitem, w którym tworzy wrostki. Inne minerały towarzyszące to złoto rodzime, piryt, chalkopiryt, sfaleryt, galena, altait oraz inne, rzadsze tellurki bizmutu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania clogauitu na świecie jest jego lokalizacja typowa – kopalnia złota Clogau St. David's, położona w pobliżu Bontddu, w hrabstwie Gwynedd, w północnej Walii (Wielka Brytania).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z clogauitem jest oceniana zupełnie inaczej niż w przypadku minerałów makroskopowych. Kluczowe jest samo potwierdzenie obecności minerału za pomocą analizy. Wartość kolekcjonerska zależy od wielkości i "czystości" analizowanego ziarna, a także od bogactwa asocjacji mineralnej na próbce (np. widoczne złoto rodzime, dobrze wykształcony tetradymit). Okazy są zazwyczaj fragmentami skały lub polerowanymi zgładami, a ich wartość tkwi w rzadkości i znaczeniu naukowym, a nie w estetyce. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest historyczna lokalizacja typowa w Walii. Minerał nie jest pozyskiwany komercyjnie, a okazy w kolekcjach pochodzą niemal wyłącznie z materiału archiwalnego lub historycznego urobku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z clogauitem, będące zazwyczaj polerowanymi zgładami lub fragmentami skały, nie wymagają czyszczenia. Wszelkie próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą bezpowrotnie zniszczyć mikroskopijne ziarna minerału. W razie potrzeby kurz można usunąć delikatnym strumieniem sprężonego powietrza. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami i zasadami. Nie należy poddawać okazów działaniu ultradźwięków ani wysokiej temperatury. Należy chronić powierzchnię zgładu lub skały przed zarysowaniem, które mogłoby uszkodzić wrostki clogauitu. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od kurzu, wilgoci i skrajnych temperatur. Najbezpieczniejszym sposobem jest trzymanie ich w zamykanych pudełkach typu "micromount" lub w specjalnych pojemnikach na zgłady mineralogiczne, co chroni je przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej