Clintonite

Wzór chemiczny: CaAlMg₂(SiAl₃)O₁₀(OH)₂

Kruchy, blaszkowaty minerał z grupy mik, wyróżniający się złocistobrązową barwą i perłowym połyskiem na powierzchniach łupliwości.

## Charakterystyka Clintonit jest minerałem z grupy mik, należącym do szeregu kruchych mik. Tworzy blisko spokrewnioną grupę z margarytem. Zazwyczaj występuje w postaci blaszkowatych lub łuskowych agregatów, rzadziej tworząc wyraźne, pseudoheksagonalne, tabliczkowe kryształy. Okazy charakteryzują się doskonałą łupliwością w jednym kierunku, co pozwala na łatwe oddzielanie cienkich, choć kruchych, blaszek. ## Właściwości fizyczne Clintonit jest stosunkowo twardym minerałem jak na mikę, z twardością w skali Mohsa wynoszącą od 4 do 5. Jego blaszki są kruche, w przeciwieństwie do elastycznych blaszek typowych mik, takich jak muskowit czy biotyt. Ma połysk szklisty do perłowego, szczególnie widoczny na płaszczyznach łupliwości. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego. ## Barwy i odmiany Najczęściej spotykane barwy clintonitu to odcienie brązu, od żółtawobrązowego i czerwonawobrązowego po zielonkawobrązowy. Występuje także w barwach zielonej, żółtej, a nawet białej lub bezbarwnej. Nazwa "seybertit" była historycznie używana jako synonim dla czerwonawobrązowych lub miedzianoczerwonych odmian clintonitu, ale nie jest już uznawana za odrębny gatunek mineralny. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany w 1843 roku przez amerykańskiego mineraloga Francisa Algera na cześć DeWitta Clintona (1769–1828), amerykańskiego polityka, przyrodnika i senatora stanu Nowy Jork, w którym odkryto pierwsze okazy minerału. Lokalizacją typową jest Amity, hrabstwo Orange, w stanie Nowy Jork, USA. ## Zastosowania Clintonit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-6
Barwa
Brown, golden brown, reddish brown, yellow green, dark green
Połysk
Vitreous, Pearly
Rysa
Colorless to white, pale brown
Gęstość
3.0
Łupliwość
{001}
Przełam
Micaceous
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Clintonit można rozpoznać po jego blaszkowatej lub łuskowej budowie, charakterystycznym brązowawym zabarwieniu i perłowym połysku na powierzchniach łupliwości. Kluczową cechą odróżniającą go od pospolitych mik jest kruchość jego blaszek – pękają one przy próbie zgięcia, zamiast wracać do pierwotnego kształtu. ## Odróżnianie od podobnych Clintonit bywa mylony z innymi mikami, takimi jak flogopit czy biotyt. Flogopit i biotyt mają jednak elastyczne blaszki, podczas gdy clintonit jest kruchy. Stilpnomelan również tworzy łuskowe agregaty, ale zazwyczaj ma ciemniejszą, niemal czarną barwę i jest związany z innymi warunkami geologicznymi. Margaryt jest bardzo podobny, często tworzy z clintonitem szeregi, i odróżnienie ich bez zaawansowanych analiz bywa niemożliwe. ## Formy kryształów Kryształy clintonitu są rzadkie. Zwykle mają postać grubych, tabliczkowych kryształów o pseudoheksagonalnym zarysie. Najczęściej jednak tworzy on rozetowe, blaszkowate lub łuskowe skupienia i agregaty, a także występuje w formie wrostków w innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Clintonit jest minerałem metamorficznym. Powstaje w wyniku metamorfizmu kontaktowego zanieczyszczonych dolomitów i wapieni krzemianowych, które zostały poddane działaniu intrudujących skał magmowych, takich jak granity czy sjenity. Występuje w skałach zwanych skarnami lub w marmurach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla skarnów i zmetamorfizowanych węglanów. Do najczęstszych asocjacji należą: spinet, grossular (granat), wezuwian, diopsyd, flogopit, chondrodyt, klinochondrodyt, kalcyt, dolomit i grafit. ## Lokalizacje Znaczące okazy clintonitu pochodzą z lokalizacji typowej w Amity, hrabstwo Orange, Nowy Jork, USA. Inne ważne stanowiska na świecie to m.in. dolina Paschimedes w Afganistanie, skarny w rejonie jeziora Bajkał na Syberii (Rosja), okolice Riverside w Kalifornii (USA), a także niektóre alpejskie lokalizacje we Włoszech (np. Val di Fassa).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o pseudoheksagonalnym zarysie. Atrakcyjność podnoszą również duże, rozetowe agregaty o intensywnej, czerwonawobrązowej lub zielonkawej barwie i silnym perłowym połysku. Ważna jest także estetyczna kompozycja z minerałami towarzyszącymi, takimi jak biały kalcyt, zielony diopsyd czy błyszczący spinel. ## Popularne stanowiska Najsłynniejsze i najbardziej pożądane okazy clintonitu, często w formie pięknych rozetowych agregatów, pochodzą z Afganistanu (dolina Paschimedes) i Tadżykistanu. Klasyczne, historyczne okazy pochodzą ze stanu Nowy Jork w USA. Okazy z rosyjskiej Syberii również są cenione na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy clintonitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Unikać mycia wodą, która może wnikać między blaszki i osłabiać strukturę agregatu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami, upadkami i zarysowaniem. Blaszki, mimo że podobne do mik, nie są elastyczne i łatwo pękają przy próbie zginania. Nie należy narażać okazów na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy clintonitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na podstawkach w zamkniętych gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego kruchość, nie powinien być przechowywany w bezpośrednim kontakcie z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej