Clinojimthompsonite
Wzór chemiczny: Mg<sub>5</sub>Si<sub>6</sub>O<sub>16</sub>(OH)<sub>2</sub>
Klinojimthompsonit to bardzo rzadki krzemian magnezu, występujący w postaci włóknistych lub blaszkowych skupień, będący jednoskośnym polimorfem jimthompsonitu.
Opis
## Charakterystyka Klinojimthompsonit jest minerałem z grupy krzemianów, należącym do tzw. biopiryboli - minerałów o strukturze pośredniej między piroksenami a amfibolami. Tworzy skupienia włókniste, często spilśnione (podobne do azbestu), a także blaszki i agregaty promieniste. Zazwyczaj występuje w formie mikroskopijnych wrostków w innych minerałach, głównie w amfibolach. ## Właściwości fizyczne Jest to minerał stosunkowo miękki, o twardości 2.5-3 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty, a na powierzchniach łupliwości perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 2.81 g/cm³. ## Barwy i odmiany Klinojimthompsonit jest najczęściej biały, szarawy lub bladozielony. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1977 roku przez Hannah E. Veblen i Charlesa W. Burnhama, nawiązuje do jego jednoskośnej (ang. *monoclinic*) symetrii krystalograficznej oraz do powiązanego z nim rombowego minerału, jimthompsonitu. Człon "jimthompsonit" honoruje profesora Jamesa B. Thompsona, Jr. (1921-2011), amerykańskiego petrologa z Uniwersytetu Harvarda, który był pionierem w badaniach biopiryboli. ## Zastosowania Klinojimthompsonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja klinojimthompsonitu jest niezwykle trudna i niemożliwa do przeprowadzenia na podstawie samych cech wizualnych. Jego włóknisty lub blaszkowy wygląd w obrębie skał metamorficznych jest jedynie wskazówką. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Klinojimthompsonit jest wizualnie nieodróżnialny od swojego rombowego polimorfu, jimthompsonitu, a także od innego biopirybolu - chesterytu. Może być również łatwo pomylony z włóknistymi odmianami talku, serpentynu, tremolitu czy antofyllitu. Różnice między nimi można stwierdzić jedynie na podstawie analizy struktury krystalicznej i składu chemicznego. ## Formy kryształów Minerał ten nie tworzy dobrze wykształconych, odrębnych kryształów. Występuje w postaci mikroskopijnych włókien lub blaszek, które często tworzą spilśnione, promieniste lub równolegle ułożone agregaty. Najczęściej spotykany jest w formie przerostów z innymi krzemianami łańcuchowymi.
Środowisko geologiczne
## Geneza Klinojimthompsonit powstaje w warunkach metamorfizmu wstecznego niskiego stopnia, głównie w obrębie zmetamorfizowanych skał ultrazasadowych (np. serpentynitów). Tworzy się w wyniku hydrotermalnych przemian innych krzemianów magnezu, takich jak enstatyt czy antofyllit. Rzadziej spotykany jest w zmetamorfizowanych skałach węglanowych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi biopirybolami - jimthompsonitem i chesterytem. Towarzyszą mu również antofyllit, talk, minerały z grupy serpentynu, magnezyt oraz tremolit. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania (lokalizacja typowa) jest kamieniołom talku Carlton w Chester, w stanie Vermont (USA). Inne potwierdzone stanowiska to m.in. kopalnia Balmat w stanie Nowy Jork (USA), rejon Allalin w pobliżu Zermatt w Szwajcarii oraz kilka wystąpień w Finlandii (np. w Polvijärvi i Outokumpu).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, klinojimthompsonit jest ceniony przede wszystkim przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów. O wartości okazu decyduje jego bogactwo (ilość minerału na próbce), wyraźne ukształtowanie włókien lub blaszek oraz potwierdzone współwystępowanie z innymi rzadkimi biopirybolami. Najważniejszym czynnikiem podnoszącym wartość jest pochodzenie z lokalizacji typowej. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy pochodzące z kamieniołomu Carlton w Chester (Vermont, USA), ponieważ stanowią one materiał referencyjny dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy klinojimthompsonitu są bardzo delikatne, zwłaszcza w formie włóknistej. Należy je czyścić wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka w celu usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać mycia w wodzie i stosowania jakichkolwiek środków chemicznych. ## Czego unikać Minerał jest miękki i kruchy, podatny na uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed zarysowaniem, uderzeniami i wibracjami. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. Należy unikać kontaktu z kwasami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Każdy okaz powinien być odpowiednio oznaczony.