Clinohumite
Wzór chemiczny: Mg<sub>9</sub>(SiO<sub>4</sub>)<sub>4</sub>F<sub>2</sub>
Klinohumit to rzadki krzemian magnezu, ceniony przez kolekcjonerów za intensywnie pomarańczowe, dobrze wykształcone kryształy.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6
- Połysk
- Szklisty do żywicznego
- Rysa
- Żółtawobiała
- Gęstość
- 3.2-3.4
- Łupliwość
- Słaba/niewyraźna na {001}
- Przełam
- Nierówny do muszlowego
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Klinohumit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej, intensywnej pomarańczowej lub żółtej barwie, szklistym połysku oraz występowaniu w białym, krystalicznym marmurze. W dobrze wykształconych kryształach widoczna jest typowa dla układu jednoskośnego, często spłaszczona forma. ## Odróżnianie od podobnych Klinohumit bywa mylony z innymi minerałami z grupy humitu, takimi jak chondrodyt czy sam humit. Odróżnienie ich bez zaawansowanych badań (np. optycznych lub rentgenowskich) jest bardzo trudne, a często niemożliwe. Od grossularu (hessonitu) odróżnia go niższa twardość i odmienne środowisko występowania. W przeciwieństwie do podobnie zabarwionego sfalerytu, klinohumit nie wykazuje tak doskonałej łupliwości. ## Formy kryształów Kryształy klinohumitu są zazwyczaj małe i mają skomplikowaną, często spłaszczoną lub klinowatą budowę. Najczęściej występuje w postaci nieregularnych ziaren lub niewielkich agregatów wtopionych w skałę. Dobrze uformowane kryształy są rzadkością i często wykazują liczne, drobne ścianki.
Środowisko występowania
## Geneza Klinohumit jest minerałem metamorficznym. Powstaje w wyniku metamorfizmu kontaktowego skał węglanowych (wapieni i dolomitów), które zostały zintrudowane przez gorącą magmę. Proces ten, zwany skarnem, wymaga wysokiej temperatury i obecności lotnych składników, takich jak fluor, które reagują z minerałami skały macierzystej. ## Asocjacje mineralne Klinohumit typowo współwystępuje z minerałami charakterystycznymi dla skarnów i zmetamorfizowanych marmurów. Jego najczęstszymi towarzyszami są kalcyt, dolomit, spinel (zwłaszcza bezbarwny lub niebieski), forsteryt, diopsyd, flogopit, grafit oraz inne minerały z grupy humitu (chondrodyt, humit, norbergit). ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane na świecie stanowiska, z których pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie, znajdują się w górach Pamir w Tadżykistanie (rejon Kukh-i-Lal). Inne znaczące lokalizacje to półwysep Tajmyr w Rosji oraz historyczne stanowisko na Wezuwiuszu we Włoszech. Występuje również w USA (stany Nowy Jork, Kalifornia) i Kanadzie, jednak okazy z tych miejsc rzadko dorównują jakością tym z Tadżykistanu.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najważniejszym kryterium oceny okazu klinohumitu jest intensywność i czystość jego barwy - najbardziej pożądane są żywe, pomarańczowe odcienie. Kolejne czynniki to przezroczystość kryształu, jego wielkość oraz stopień wykształcenia ścian. Najwyżej cenione są ostre, nieuszkodzone, przezroczyste kryształy osadzone na kontrastującej, białej matrycy marmurowej. Obecność minerałów towarzyszących, np. błyszczących spineli, może dodatkowo podnieść atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy klinohumitu pochodzą z rejonu Kukh-i-Lal w tadżyckim Pamirze. To stamtąd pochodzą największe, najlepiej wykształcone i najintensywniej zabarwione kryształy, które stanowią wzorzec dla tego minerału na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy klinohumitu, zwłaszcza te wrośnięte w matrycę (np. w marmurze), najlepiej czyścić miękką, suchą szczoteczką, aby usunąć kurz. W przypadku silniejszych zabrudzeń można użyć wilgotnej szmatki i wody destylowanej, a następnie natychmiast dokładnie osuszyć okaz. Unikać należy myjek ultradźwiękowych i parowych. ## Czego unikać Klinohumit jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i środkami czyszczącymi. Chociaż jest dość twardy, należy chronić go przed uderzeniami i kontaktem z twardszymi minerałami (np. kwarcem, korundem), które mogą go zarysować. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy klinohumitu najlepiej przechowywać w osobnych pudełkach lub klaserach z przegródkami, aby uniknąć zarysowań od innych minerałów. Szczególnie cenne kryształy na matrycy warto eksponować w zamkniętych gablotach, chroniąc je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.