Clinoclase
Wzór chemiczny: Cu₃(AsO₄)(OH)₃
Klinoklaz to rzadki minerał miedzi, arsenian hydroksylowy, charakteryzujący się intensywną niebiesko-zieloną barwą i szklistym połyskiem.
Opis
## Charakterystyka Klinoklaz jest minerałem arsenianowym miedzi, który zazwyczaj tworzy drobne, igiełkowe lub tabliczkowe kryształy, często ułożone w promieniste lub wachlarzowe agregaty. Jego barwa waha się od niebieskiej, przez zielonkawo-niebieską, do ciemnej zielono-czarnej, a w świetle przechodzącym jest niebiesko-zielony. Kryształy klinoklazu są zazwyczaj niewielkie, ale ich intensywna barwa i charakterystyczny pokrój sprawiają, że są rozpoznawalne. ## Właściwości fizyczne Klinoklaz posiada twardość w skali Mohsa wynoszącą 2.5-3, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim. Charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi 4.38 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość wzdłuż płaszczyzny {001}. ## Barwy i odmiany Barwa klinoklazu jest zmienna, od niebieskiej, przez niebiesko-zieloną, do ciemnozielono-czarnej. W świetle przechodzącym przyjmuje odcień niebiesko-zielony. Nie wyróżnia się specyficznych odmian handlowych ani kolorystycznych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1830 roku. Nazwa "klinoklaz" pochodzi od greckich słów "klinein" (pochylać się) i "klan" (łamać), co odnosi się do jego skośnej łupliwości. ## Zastosowania Klinoklaz nie ma zastosowań przemysłowych. Jest minerałem cenionym głównie przez kolekcjonerów ze względu na swoją rzadkość, estetykę i intensywną barwę.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Klinoklaz można rozpoznać po charakterystycznej niebiesko-zielonej barwie, szklistym połysku oraz typowych dla niego igiełkowych lub tabliczkowych kryształach, często tworzących promieniste agregaty. Jego stosunkowo niska twardość (2.5-3 w skali Mohsa) jest również cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Klinoklaz może być mylony z innymi minerałami miedzi o podobnej barwie, takimi jak azuryt czy malachit. Od azurytu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym oraz odmienny układ krystalograficzny. Od malachitu różni się brakiem pasmowej struktury i inną twardością. Od olivenitu, który również jest arsenianem miedzi, klinoklaz odróżnia się barwą rysy (niebiesko-zielona dla klinoklazu, zielona dla olivenitu) oraz układem krystalograficznym. ## Formy kryształów Klinoklaz najczęściej występuje w postaci igiełkowych, tabliczkowych lub słupkowych kryształów. Często tworzy promieniste, wachlarzowe lub sferolityczne agregaty. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, ale dobrze wykształcone.
Środowisko geologiczne
## Geneza Klinoklaz jest minerałem wtórnym, który powstaje w strefach utleniania złóż miedzi zawierających arsen. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów hydrotermalnych z minerałami miedzi i arsenu w warunkach niskich temperatur. ## Asocjacje mineralne Klinoklaz często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi miedzi, takimi jak azuryt, malachit, olivenit, chalkofyllit, adamit oraz z kwarcem i limonitem. ## Lokalizacje Znane stanowiska klinoklazu obejmują: kopalnię Wheal Gorland w Kornwalii (Anglia), kopalnię Majuba Hill w Nevadzie (USA), Tsumeb w Namibii, Cap Garonne we Francji oraz rejon Schneeberg w Saksonii (Niemcy).
Rzadkość
Niezbyt częsty
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy klinoklazu to te, które posiadają dobrze wykształcone, intensywnie zabarwione kryształy, tworzące estetyczne agregaty. Ważna jest również wielkość kryształów oraz ich przejrzystość. Okazy na macierzystej skale, bez uszkodzeń mechanicznych, są bardziej pożądane. ## Popularne stanowiska Cenione okazy klinoklazu pochodzą z historycznych lokalizacji, takich jak kopalnia Wheal Gorland w Kornwalii (Anglia) oraz Tsumeb w Namibii. Okazy z tych miejsc często charakteryzują się wyjątkową barwą i formą kryształów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Klinoklaz jest minerałem stosunkowo miękkim, dlatego wymaga delikatnego czyszczenia. Najlepiej używać miękkiej szczoteczki i letniej wody. Można również zastosować wodę destylowaną, aby uniknąć osadów z twardej wody. ## Czego unikać Należy unikać stosowania wszelkich chemicznych środków czyszczących, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Klinoklaz jest wrażliwy na wysoką temperaturę i długotrwałe działanie światła słonecznego, które może prowadzić do blaknięcia barwy. Ze względu na zawartość miedzi, minerał ten może reagować z kwasami. Należy również chronić go przed wilgocią, aby zapobiec ewentualnym reakcjom chemicznym. ## Przechowywanie Klinoklaz powinien być przechowywany w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła. Najlepiej umieścić go w zamkniętej gablocie lub pudełku, aby chronić przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego miękkość, należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami, które mogłyby go zarysować.