Clinobisvanite
Wzór chemiczny: Bi<sup>3+</sup>V<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>
Klinobisvanit to minerał bizmutu i wanadu, wyróżniający się intensywną, cytrynowożółtą do pomarańczowożółtej barwą.
Opis
## Charakterystyka Klinobisvanit jest wanadanem bizmutu i stanowi jednoskośny polimorf pucherytu. Występuje najczęściej w postaci ziemistych lub proszkowych nalotów i skupień, rzadziej tworząc niewielkie, dobrze wykształcone kryształy. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest jaskrawa, intensywna barwa, która sprawia, że jest łatwo zauważalny mimo niewielkich rozmiarów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 4-5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Jest niezwykle gęsty (ok. 6,95 g/cm³), co jest wyczuwalne nawet w niewielkich okazach. Połysk opisywany jest jako diamentowy do żywicznego lub tłustego. Kryształy bywają przezroczyste do przeświecających, natomiast skupienia masowe są nieprzezroczyste. ## Barwy i odmiany Klinobisvanit przyjmuje barwy od jaskrawożółtej, przez cytrynowożółtą, zielonkawożółtą, po pomarańczowożółtą. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. Jest on naturalnym odpowiednikiem syntetycznego wanadanu bizmutu, używanego jako stabilny, nietoksyczny pigment. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego (bizmut i wanad) oraz jednoskośnego (ang. *monoclinic*, od gr. *klino* - "pochylam") układu krystalograficznego. Został on formalnie opisany jako nowy minerał w 1974 roku przez P.J. Bridge'a i M.W. Pryce'a na podstawie materiału ze stanowiska Yinnietharra Station w Australii Zachodniej. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary wystąpień, klinobisvanit nie ma zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi klinobisvanitu są jego intensywnie żółta barwa, bardzo duża gęstość oraz występowanie w strefach utleniania złóż kruszców. Rysa ma barwę jasnożółtą. Połysk jest najczęściej diamentowy lub żywiczny. ## Odróżnianie od podobnych Klinobisvanit bywa mylony ze swoim polimorfem, pucherytem, od którego jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia bez analizy rentgenowskiej (XRD). Pucheryt częściej przyjmuje odcienie czerwonobrązowe. Może przypominać żółty wulfenit, który jest jednak bardziej miękki (2,5-3) i krystalizuje w układzie tetragonalnym, tworząc charakterystyczne tabliczkowe kryształy. Od siarki rodzimej odróżnia go znacznie większa twardość i gęstość. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie i zazwyczaj bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub słupkowym. Najczęściej spotyka się go w formie ziemistych, proszkowych lub nerkowatych skupień i nalotów na innych minerałach.
Środowisko geologiczne
## Geneza Klinobisvanit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania hydrotermalnych złóż kruszców bogatych w bizmut i wanad. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów bizmutu, takich jak bizmutynit. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi, takimi jak bismutyt, pucheryt, mottramit, mimetezyt, wanadynit, a także z tlenkami żelaza (goethyt, hematyt) i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie obejmują lokalizację typową Yinnietharra Station w Australii Zachodniej, gdzie występuje w formie nalotów. Drobne, ale dobrze wykształcone kryształy znane są ze złoża złota Bieriozowskoje na Uralu w Rosji. Wystąpienia odnotowano również w Wielkiej Brytanii (Muttram St Andrew), Namibii, Niemczech oraz w stanach Arizona i Kalifornia w USA.
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnej, czystej barwie i silnym połysku. Ponieważ duże kryształy są ekstremalnie rzadkie, nawet bogate skupienia mikrokryształów na matrycy skalnej są atrakcyjne. Wysoko oceniane są również estetyczne asocjacje z innymi barwnymi minerałami wtórnymi. ## Popularne stanowiska Za klasyczne uznawane są okazy z Yinnietharra w Australii. Najlepsze mikrokryształy, poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach, pochodzą ze złoża Bieriozowskoje w Rosji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy klinobisvanitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając wyłącznie wody destylowanej i miękkiego pędzelka. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne kryształy lub skupienia. ## Czego unikać Minerał jest stosunkowo miękki i podatny na zarysowania. Należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami. Jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem, ale zaleca się unikanie ekstremalnych zmian temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Ze względu na wysoką gęstość jest dość kruchy i wrażliwy na upadki.