Clino-suenoite

Wzór chemiczny: ☐{Mn²⁺₂}{Mg₅}Si₈O₂₂(OH)₂

Klinosuenoit to rzadki minerał z grupy amfiboli, będący jednoskośnym odpowiednikiem suenoitu, charakteryzujący się występowaniem w skałach metamorficznych bogatych w mangan.

## Charakterystyka Klinosuenoit jest minerałem z nadgrupy amfiboli, należącym do podgrupy magnezowo-żelazowo-manganowej. Jest jednoskośnym (monoklinicznym) dymorfem suenoitu. Tworzy kryształy o pokroju pryzmatycznym, często wydłużone i igiełkowe. Zazwyczaj występuje w formie skupień włóknistych, promienistych lub azbestopodobnych. Jego kryształy rzadko osiągają znaczące rozmiary i najczęściej są wrośnięte w skałę macierzystą. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5.5-6 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty, a na powierzchniach włóknistych skupień - jedwabisty. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego. Jego gęstość wynosi około 3.25 g/cm³. ## Barwy i odmiany Klinosuenoit przybiera barwy od jasnobrązowej, przez szarozieloną, do niemal czarnej. Jego barwa jest bezpośrednio związana z zawartością żelaza i manganu w jego strukturze. Nie wyróżnia się nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego jednoskośnej (ang. *monoclinic*, stąd przedrostek "clino-") krystalografii oraz do jego związku z rombowym minerałem suenoitem. Suenoit z kolei został nazwany od miejsca odkrycia - kopalni Sueno w prefekturze Tochigi w Japonii. Klinosuenoit został formalnie opisany jako nowy minerał w 1977 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, klinosuenoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5-6
Połysk
Vitreous to silky
Rysa
Light gray
Gęstość
3.25
Łupliwość
Perfect on {110}
Przełam
Uneven to splintery
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Klinosuenoit w formie włóknistych lub promienistych agregatów o brązowawej lub zielonkawej barwie jest stosunkowo charakterystyczny. Kluczową cechą diagnostyczną, typową dla amfiboli, jest doskonała łupliwość w dwóch kierunkach, przecinająca się pod kątami około 56° i 124°. Cechy te są jednak widoczne tylko na dobrze wykształconych, większych kryształach. ## Odróżnianie od podobnych Wizualne odróżnienie klinosuenoitu od innych amfiboli z szeregu kummingtonit-gruneryt jest praktycznie niemożliwe bez zaawansowanych analiz chemicznych (np. mikrosonda elektronowa) lub rentgenowskich (XRD). Klinosuenoit jest manganowym analogiem magnezowego kummingtonitu i żelazowego grunerytu. Można go również pomylić z innymi manganowymi krzemianami, takimi jak rodonit czy piroksmangit, od których różni się formą kryształów i łupliwością. ## Formy kryształów Tworzy słupkowe lub igiełkowe kryształy, często o przekroju rombu. Najczęściej spotykany jest w postaci agregatów włóknistych, spilśnionych (azbestopodobnych) lub promienistych rozet.

Środowisko występowania

## Geneza Klinosuenoit jest minerałem typowym dla zmetamorfizowanych, bogatych w mangan skał osadowych, takich jak formacje żelaziste (BIF) lub złoża manganu. Powstaje w warunkach metamorfizmu regionalnego lub kontaktowego w średnich i wysokich temperaturach i ciśnieniach. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami manganu, takimi jak spessartyn (granat manganowy), rodonit, piroksmangit, tefroit, a także z kwarcem, innymi amfibolami (np. dannemoryt), piroksenami i tlenkami manganu. ## Lokalizacje Do najważniejszych stanowisk na świecie należą: kopalnia Sueno, prefektura Tochigi, Japonia (miejsce typowe); kopalnia Harstigen w Pajsberg, region Värmland, Szwecja; Broken Hill w Nowej Południowej Walii, Australia; a także niektóre złoża w Brazylii i Stanach Zjednoczonych (np. w Karolinie Północnej).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, co jest dużą rzadkością. Wysoko oceniane są również estetyczne, promieniste agregaty wrośnięte w kontrastującą matrycę skalną. Wartość okazu podnosi współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami manganowymi, takimi jak rodonit czy spessartyn. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się historyczne lokalizacje w Szwecji (np. Harstigen) oraz w Japonii (kopalnia Sueno). Okazy z Broken Hill w Australii również są znane z dobrej jakości.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy klinosuenoitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W przypadku silniejszych zabrudzeń można użyć wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne, włókniste skupienia lub spowodować pęknięcia wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury oraz długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie jest znany jego wyraźny wpływ na barwę. Należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami, aby zapobiec zarysowaniom. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy klinosuenoitu najlepiej przechowywać w osobnych, zamykanych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Szczególnie kruche, włókniste agregaty wymagają stabilnego podłoża i minimalnego kontaktu.

Źródła

Czytaj więcej