Cleusonite
Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>(U<sup>4+</sup>,U<sup>6+</sup>)Fe<sup>2+</sup><sub>2</sub>(Ti<sup>4+</sup>,Fe<sup>2+</sup>,Fe<sup>3+</sup>)<sub>18</sub>(O,OH)<sub>38</sub>
Rzadki, czarny minerał tlenkowy z grupy crichtonitu, znajdowany w alpejskich szczelinach i zawierający ołów oraz uran.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 7-7.5
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 4.75
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Muszlowy
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Trygonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kleusonit jest rozpoznawany na podstawie swojego charakterystycznego wyglądu: czarnych, metalicznie błyszczących kryształów o heksagonalnym zarysie. Kluczowe cechy to również występowanie w specyficznym środowisku geologicznym (alpejskie szczeliny) oraz współwystępowanie z charakterystycznymi minerałami. Potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi czarnymi, metalicznymi minerałami z grupy crichtonitu, takimi jak senaity, crichtonit czy davidyt. Odróżnienie od nich jest praktycznie niemożliwe bez specjalistycznych badań chemicznych. Wizualnie może przypominać również ilmenit, hematyt czy magnetyt, jednak różni się od nich pokrojem kryształów i paragenezą. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym konturze, rzadziej krótkie, pryzmatyczne. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, nie przekraczają kilku milimetrów.
Środowisko występowania
## Geneza Kleusonit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnym stadium krystalizacji w otwartych szczelinach typu alpejskiego, przecinających gnejsy i łupki krystaliczne. Krystalizuje w warunkach niskiej temperatury z roztworów bogatych w tytan, żelazo, ołów i uran. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kwarcem, adularia, chlorytem, hematytem, rutylem, anatastem, brookitem, monacytem-(Ce), ksenotymem-(Y) oraz synchisytem-(Ce). W miejscu typowym (Cleuson, Szwajcaria) znaleziono go w towarzystwie hematytu, kwarcu i adularia. ## Lokalizacje Jest to minerał bardzo rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Poza lokalizacją typową w Cleuson w Szwajcarii, jego występowanie potwierdzono również w dolinie Binn (Binntal) w Szwajcarii oraz w rejonie góry Ulyn-Khoy w rosyjskiej Jakucji.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o silnym połysku. Wysoko oceniane są również kryształy osadzone na kontrastującym, jasnym podłożu, na przykład na białym kwarcu lub adularze. Ze względu na niewielkie rozmiary, kluczowa jest jakość samego kryształu, a nie wielkość całego okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Cleuson oraz z doliny Binntal w Szwajcarii. Są one uważane za klasyczne przykłady tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Zaleca się czyszczenie wyłącznie za pomocą sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego pędzelka w celu usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i środkami chemicznymi, ponieważ jego reakcje na nie są nieznane. ## Czego unikać Jako minerał zawierający ołów i uran, należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Mycie rąk po każdym kontakcie z okazem jest obowiązkowe. Należy chronić go przed chemikaliami, ultradźwiękami i nagłymi zmianami temperatury. Ze względu na potencjalną wrażliwość na światło, nie powinien być eksponowany na długotrwałe, intensywne oświetlenie. ## Przechowywanie Okazy kleusonitu powinny być przechowywane w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. typu "perky box"), z dala od innych minerałów, które mógłby zarysować. Ze względu na słabą radioaktywność, zaleca się przechowywanie go z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, w dobrze wentylowanym pomieszczeniu.