Clerite
Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup>Sb<sup>3+</sup><sub>2</sub>S<sup>2-</sup><sub>4</sub>
Kleryt to rzadki siarczek manganu i antymonu, tworzący igiełkowe kryształy o metalicznym połysku, znany tylko z jednego złoża na świecie.
Opis
## Charakterystyka Kleryt jest siarczkiem manganu i antymonu, występującym w formie bardzo małych, igiełkowych lub wydłużonych, pryzmatycznych kryształów. Zazwyczaj tworzą one promieniste lub wachlarzowate agregaty. Minerał ma metaliczno-szarą, niemal czarną barwę i jest całkowicie nieprzezroczysty. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 1 mm długości, co czyni go minerałem dostępnym głównie w formie mikroskopowych okazów. ## Właściwości fizyczne Kleryt charakteryzuje się silnym metalicznym połyskiem. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej wynosi około 4,73 g/cm³. Twardość w skali Mohsa nie została dotychczas precyzyjnie określona. Minerał jest nieprzezroczysty, a jego rysa ma czarną barwę. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednobarwny - występuje w odcieniach od stalowoszarego do czarnego. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Kleryt został uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2012 roku. Jego nazwa upamiętnia Onisima Jegorowicza Klera (Onésime Clerc, 1845–1920), urodzonego w Szwajcarii rosyjskiego przyrodnika, badacza Uralu i wieloletniego dyrektora Uralskiego Muzeum Historii Naturalnej. Minerał został odkryty w złożu złota Vorontsovskoe na Uralu Północnym w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, kleryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kleryt można wstępnie zidentyfikować na podstawie jego metalicznego połysku, ciemnoszarej barwy, igiełkowej formy kryształów oraz charakterystycznych, promienistych agregatów. Jego występowanie w asocjacji z innymi minerałami antymonu w żyłach hydrotermalnych jest również ważną wskazówką. Pewne rozpoznanie jest jednak możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od innych igiełkowych siarczków i siarkosoli, takich jak antymonit, berthierit czy zinckenit. Antymonit jest znacznie bardziej miękki i wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. Berthierit ma inny skład chemiczny i często brązowawy odcień. Ostateczne rozróżnienie wymaga specjalistycznych badań. ## Formy kryształów Kleryt tworzy igiełkowe lub długopryzmatyczne kryształy, które często łączą się w promieniste, gwiaździste lub snopkowe agregaty. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie.
Środowisko geologiczne
## Geneza Kleryt powstaje w warunkach niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych. Jest składnikiem złotonośnych żył kwarcowo-węglanowych, gdzie krystalizuje wraz z innymi minerałami kruszcowymi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych minerałów antymonu, takich jak antymonit, berthierit i antymon rodzimy. Współwystępuje również z pirytem, arsenopirytem, złotem rodzimym, kwarcem oraz dolomitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania klerytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - złoże złota Vorontsovskoe, położone w obwodzie swierdłowskim na Uralu Północnym w Rosji.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, wartość kolekcjonerska klerytu jest oceniana inaczej niż w przypadku okazów makroskopowych. Najwyżej cenione są próbki z bogatymi, dobrze zdefiniowanymi agregatami igiełkowych kryształów, wyraźnie widocznymi pod powiększeniem. Ważna jest również estetyka minerałów towarzyszących, zwłaszcza jeśli na okazie obecne jest złoto. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane i dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy klerytu pochodzą z jednego miejsca - złoża złota Vorontsovskoe na Uralu w Rosji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy klerytu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego prawdopodobną kruchość i niewielkie rozmiary kryształów, należy zachować maksymalną ostrożność. Należy unikać wody, a zwłaszcza chemicznych środków czyszczących. ## Czego unikać Jako siarczek, kleryt może być wrażliwy na wilgoć i utlenianie w dłuższej perspektywie. Należy chronić go przed kontaktem z kwasami i innymi chemikaliami, a także przed wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym. Niewskazane jest czyszczenie w myjkach ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym i stabilnym środowisku, najlepiej w szczelnie zamykanych pudełkach typu "micromount". Zapewni to ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem oraz zmianami wilgotności powietrza.