Clarkeite

Wzór chemiczny: Na(U₆+O₂)O(OH)·nH₂O

Rzadki, silnie radioaktywny minerał uranu, powstający w wyniku hydrotermalnych przeobrażeń uraninitu w pegmatytach granitowych.

## Charakterystyka Clarkeit jest minerałem wtórnym z grupy tlenków uranu, tworzącym się w wyniku przeobrażenia uraninitu. Występuje zazwyczaj w postaci gęstych, zbitych mas lub jako ciemne otoczki wokół ziaren uraninitu. Rzadko tworzy dostrzegalne kryształy, a jego skupienia mają najczęściej charakter masywny lub ziemisty. Ze względu na silną radioaktywność jest materiałem niebezpiecznym i wymaga specjalistycznego obchodzenia się. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się wysoką gęstością, wynoszącą około 6,39 g/cm³. Twardość w skali Mohsa jest szacowana na 4-4.5. Połysk jest zazwyczaj matowy, ziemisty lub woskowy. Jest nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Clarkeit przybiera barwy od ciemnobrązowej do czerwonawobrązowej, a w formie sproszkowanej lub wietrzejącej może być żółtawobrązowy. Nie wyróżnia się jego odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Franka Wiggleswortha Clarke'a (1847–1931), amerykańskiego geochemika i byłego Głównego Chemika Służby Geologicznej Stanów Zjednoczonych (USGS). Minerał został po raz pierwszy opisany w 1931 roku przez Charlesa Palache'a na podstawie materiału zebranego w kopalni Spruce Pine w Karolinie Północnej, USA. ## Zastosowania Clarkeit, podobnie jak inne wtórne minerały uranu, ma znaczenie głównie naukowe jako wskaźnik procesów geochemicznych zachodzących w złożach uranowych. Ze względu na rzadkość występowania i silną radioaktywność nie ma zastosowań przemysłowych ani komercyjnych. Jest poszukiwany jedynie przez wyspecjalizowane instytucje i zaawansowanych kolekcjonerów minerałów promieniotwórczych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4-4.5
Połysk: Woskowy
Rysa: Żółtobrązowa
Gęstość: 6.39
Łupliwość: Brak
Przełam: Muszlowy
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Clarkeit jest rozpoznawany przede wszystkim na podstawie swojej silnej radioaktywności, wykrywalnej za pomocą licznika Geigera. Jego ciemnobrązowa barwa, masywna forma i współwystępowanie z uraninitem w pegmatytach są kluczowymi cechami wizualnymi. Często tworzy strefy przejściowe z innymi tlenkami uranu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi masywnymi, ciemnymi minerałami uranu, takimi jak uraninit czy gummity (mieszaniny tlenków uranu). Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na podobieństwo wizualne i wspólne występowanie. ## Formy kryształów Clarkeit zazwyczaj występuje w formie skupień zbitych, masywnych lub ziemistych. Bardzo rzadko obserwuje się mikroskopijne, słabo wykształcone kryształy o pokroju tabliczkowym lub płytkowym.

Środowisko występowania

## Geneza Clarkeit jest minerałem wtórnym, który powstaje w wyniku hydrotermalnego przeobrażenia pierwotnego uraninitu. Proces ten zachodzi w strefach utleniania złóż uranu, najczęściej w pegmatytach granitowych, w warunkach podwyższonej temperatury i ciśnienia, przy udziale roztworów bogatych w sód. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z uraninitem (jako produkt jego przeobrażenia), a także z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak curyt, becquerelit, schoepit i fourmarieryt. W pegmatytach towarzyszą mu również skalenie (zwłaszcza albit), kwarc i miki. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania clarkeitu jest jego lokalizacja typowa - dystrykt Spruce Pine w hrabstwie Mitchell, Karolina Północna, USA. Odnotowano go również w kilku innych pegmatytach uranowych na świecie, m.in. w Indiach.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku clarkeitu, wartość kolekcjonerska nie jest oceniana według typowych kryteriów estetycznych, takich jak połysk czy forma kryształów, które są zazwyczaj słabo wykształcone. Najważniejsza jest czystość materiału, potwierdzona analizami, oraz dokładna dokumentacja pochodzenia okazu. Ze względu na skrajną rzadkość, każdy potwierdzony okaz ma wysoką wartość naukową i kolekcjonerską dla wyspecjalizowanych zbieraczy. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów o znaczeniu historycznym i referencyjnym jest rejon Spruce Pine w Karolinie Północnej, USA. Okazy z innych lokalizacji są ekstremalnie rzadkie i stanowią przedmiot badań naukowych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Czyszczenie okazów clarkeitu jest wysoce niewskazane i niebezpieczne bez specjalistycznego sprzętu i wiedzy. Pył minerału jest silnie radioaktywny i toksyczny. Wszelkie czynności powinny być wykonywane wyłącznie w profesjonalnym laboratorium. ## Czego unikać Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu ze skórą, wdychania pyłu oraz spożycia. Minerał musi być chroniony przed wodą i wilgocią, które mogą przyspieszać jego wietrzenie i uwalnianie radonu. Nie należy go podgrzewać ani poddawać działaniu chemikaliów. ## Przechowywanie Okazy clarkeitu muszą być przechowywane w szczelnych, ołowianych pojemnikach, wyraźnie oznakowanych międzynarodowym symbolem radioaktywności. Pojemniki te należy trzymać w dobrze wentylowanym pomieszczeniu, z dala od miejsc stałego przebywania ludzi i innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie.