Clairite
Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>3</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>4</sub>(OH)<sub>3</sub>·3H<sub>2</sub>O
Clairyt to bardzo rzadki, uwodniony siarczan amonowo-żelazowy, tworzący mikroskopijne, żółtobrązowe kryształy w produktach pożarów kopalnianych.
Właściwości
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Jasnożółta
- Łupliwość
- Doskonała wg {010}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Trójskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Rozpoznanie clairytu wymaga specjalistycznego sprzętu, zazwyczaj mikroskopu stereoskopowego. Identyfikację potwierdza się za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub spektroskopia. Cechą charakterystyczną jest jego występowanie w specyficznym środowisku (produkty pożarów hałd kopalnianych) oraz typowa forma drobnych, listewkowych kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi siarczanami żelaza powstającymi w podobnych warunkach, takimi jak jarosyt czy kopiapit. Odróżnienie gołym okiem jest praktycznie niemożliwe i wymaga analizy chemicznej oraz krystalograficznej. ## Formy kryształów Clairyt tworzy bardzo małe, wydłużone kryształy o pokroju listewkowym lub igiełkowym. Zazwyczaj występują one w formie promienistych agregatów, rozet lub bezładnych skupień i nalotów.
Środowisko występowania
## Geneza Clairyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku działalności pożarów na hałdach kopalnianych (tzw. procesów fumarolicznych). Tworzy się w strefach o niższej temperaturze w wyniku reakcji gazów uwalnianych podczas spalania węgla z minerałami ilastymi i siarczkowymi obecnymi w skale płonnej. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi powstającymi w tym samym środowisku, takimi jak boussingaultyt, mascagnit, tschermigit, siarka rodzima, salmiak oraz Lonsdaleit. ## Lokalizacje Typową i najlepiej poznaną lokalizacją jest kopalnia węgla St. Claire w hrabstwie Schuylkill w Pensylwanii, USA, gdzie minerał został odkryty. Jego występowanie potwierdzono również w kilku innych miejscach na świecie o podobnej genezie, na przykład na hałdach kopalnianych w Kładnie w Czechach.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, jego wartość kolekcjonerska zależy przede wszystkim od bogactwa i estetyki skupień krystalicznych na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi kryształami tworzącymi atrakcyjne wizualnie agregaty, widoczne pod mikroskopem. Wielkość kryształów, choć zawsze niewielka, również ma znaczenie - większe igiełki są bardziej pożądane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów o znaczeniu kolekcjonerskim jest lokalizacja typowa - kopalnia St. Claire w Pensylwanii, USA.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy clairytu są ekstremalnie delikatne i kruche. Należy unikać jakiegokolwiek czyszczenia mechanicznego, w tym używania szczoteczek. Dopuszczalne jest jedynie ostrożne usunięcie kurzu za pomocą gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Minerał jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami. Należy go chronić przed wilgocią, wysoką temperaturą oraz chemikaliami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i zmianami wilgotności.