Chromphyllite

Wzór chemiczny: KCr<sup>3+</sup><sub>2</sub>(Si<sub>3</sub>Al)O<sub>10</sub>(OH)<sub>2</sub>

Chromofyllit to rzadki, zielony minerał z grupy mik, będący chromowym analogiem muskowitu, spotykany w skałach metamorficznych.

## Charakterystyka Chromofyllit jest minerałem z grupy mik, należącym do krzemianów warstwowych. Jest chromowym (Cr³⁺) analogiem muskowitu. Tworzy blaszki, łuski i agregaty łuseczkowate, rzadko formując wyraźne, tabliczkowe kryształy o pseudoheksagonalnym zarysie. Jego charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowozielona do ciemnozielonej barwa, wynikająca z wysokiej zawartości chromu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą około 2.5, co jest typowe dla mik. Ma doskonałą, jednokierunkową łupliwość, pozwalającą na łatwe oddzielanie cienkich, elastycznych blaszek. Jego połysk jest szklisty, a na płaszczyznach łupliwości może być perłowy. Jest przeświecający do nieprzezroczystego w grubszych fragmentach. ## Barwy i odmiany Chromofyllit występuje w odcieniach od szmaragdowozielonego do ciemnozielonego. Jego barwa jest na tyle charakterystyczna, że stanowi kluczową cechę diagnostyczną. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian, a intensywność koloru zależy od zawartości chromu. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1998 roku przez Wernera Schreyera, Klausa-Martina Geberta, Thomasa Armbrustera i Christiana Schmitza, pochodzi od dwóch greckich słów: *chroma* (χρώμα) oznaczającego "kolor" oraz *phyllon* (φύλλον) oznaczającego "liść". Nazwa nawiązuje do jego intensywnej zielonej barwy oraz blaszkowej, liściastej budowy, typowej dla mik. Został zatwierdzony przez IMA jako nowy minerał w 1997 roku (IMA1997-013). Miejscem typowym jest kopalnia rud żelaza Saranowskaja (Saranovskii) na Uralu w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, chromofyllit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców badających paragenezy chromowe.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Szklisty, Perłowy
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
3.06
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Chromofyllit rozpoznaje się przede wszystkim po jego intensywnej, szmaragdowozielonej barwie, doskonałej jednokierunkowej łupliwości typowej dla mik oraz występowaniu w formie blaszek i łusek. Charakterystyczne jest również jego współwystępowanie z innymi minerałami chromowymi w specyficznych skałach metamorficznych. ## Odróżnianie od podobnych Chromofyllit można pomylić z innymi zielonymi mikami, głównie z fuchsytem (chromową odmianą muskowitu) i chromceladonitem. Odróżnienie od fuchsytu jest szczególnie trudne i często wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS, WDS), ponieważ fuchsyt ma znacznie niższą zawartość chromu. Chromceladonit ma podobny skład, ale różni się szczegółami strukturalnymi i proporcjami pierwiastków. Od pospolitego muskowitu odróżnia go intensywnie zielona barwa. ## Formy kryształów Kryształy chromofyllitu są rzadkie, zwykle mają postać niewielkich, tabliczkowych kryształów o pseudoheksagonalnym zarysie. Najczęściej występuje w postaci agregatów łuseczkowatych, blaszkowatych lub rozetkowych, wrośniętych w skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Chromofyllit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w warunkach metamorfizmu niskiego stopnia (facja zieleńcowa) w skałach bogatych w potas i chrom, a ubogich w glin. Jego powstawanie jest związane z hydrotermalną lub metamorficzną alteracją skał ultrazasadowych (np. chromitytów) lub w obrębie kwarcytów zawierających minerały chromu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami chromowymi i krzemianami. W lokalizacji typowej (Saranowskaja, Rosja) znaleziono go w towarzystwie kwarcu, eskolaitu, chromitu, uwarowitu, chromceladonitu, pirytu i rutylu. W innych lokalizacjach może występować z fuchsytem i innymi mikami. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania chromofyllitu jest kopalnia chromitu i rud żelaza Saranowskaja (Saranovskii) na Uralu Północnym w Rosji. Jest to jedyna lokalizacja, z której pochodzą dobrze scharakteryzowane okazy tego minerału, co czyni go niezwykle rzadkim w skali światowej.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy chromofyllitu to te, które zawierają bogate skupienia blaszek o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie, kontrastujące z jasną skałą macierzystą (najczęściej kwarcem). Wyjątkowo poszukiwane są rzadkie, dobrze wykształcone, pseudoheksagonalne kryształy. Wielkość agregatów i czystość barwy znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Saranowskaja na Uralu w Rosji. Materiał z tej lokalizacji jest uważany za wzorcowy dla tego gatunku i praktycznie wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą właśnie stamtąd.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy chromofyllitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego niską twardość i doskonałą łupliwość, należy unikać mycia mechanicznego i ultradźwięków. Jeśli konieczne jest użycie płynu, zaleca się wodę destylowaną i delikatne osuszenie bez pocierania. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić strukturę minerału. Blaszki chromofyllitu są elastyczne, ale łatwo ulegają trwałemu zgięciu lub złamaniu, dlatego należy unikać wszelkiego nacisku mechanicznego. Nie należy podgrzewać okazu ani wystawiać go na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy chromofyllitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed zarysowaniem i uszkodzeniem mechanicznym. Należy chronić je przed kurzem, który może gromadzić się między blaszkami i być trudny do usunięcia.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej