Chromium
Wzór chemiczny: Cr
Chrom jest pierwiastkiem rodzimym i rzadkim minerałem o metalicznym połysku, występującym głównie w ultrazasadowych skałach i niektórych meteorytach.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 8.5
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Stalowoszara
- Gęstość
- 7.19
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Haczykowaty
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Regularny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja chromu rodzimego w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwa. Wymaga specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego, takiego jak mikroskop elektronowy z analizatorem EDS lub mikrosonda elektronowa, które pozwalają potwierdzić jego skład chemiczny. Wyróżnia się bardzo wysoką twardością i metalicznym połyskiem, jednak cechy te są trudne do zaobserwowania przy mikroskopijnej wielkości ziaren. ## Odróżnianie od podobnych Chrom rodzimy może być mylony z innymi metalicznymi minerałami o szarej barwie, takimi jak platyna rodzima, żelazo rodzime (kamacyt, taenit) czy grafit. Odróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. W kontekście geologicznym, jego występowanie w specyficznych skałach ultrazasadowych może być wskazówką diagnostyczną. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym, tworząc teoretycznie sześciany lub ośmiościany. W naturze obserwuje się go jednak niemal wyłącznie w postaci bardzo drobnych, nieregularnych ziaren lub dendrytycznych skupień, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających kilkudziesięciu mikrometrów.
Środowisko występowania
## Geneza Chrom rodzimy powstaje w specyficznych warunkach redukcyjnych, przy niskiej prężności tlenu. Jego główne środowisko powstawania to skały ultrazasadowe, takie jak dunity i perydotyty, gdzie krystalizuje z magmy. Znajdowany jest również w serpentynitach powstałych w wyniku przeobrażenia tych skał. Ponadto, jego obecność stwierdzono w niektórych meteorytach, zwłaszcza chondrytach enstatytowych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami typowymi dla skał ultrazasadowych i serpentynitów, takimi jak chromit, oliwin, pirokseny (diopsyd), serpentyn, a także z innymi pierwiastkami rodzimymi i stopami, np. żelazem rodzimym (kamacyt), awaruitem (stop niklu i żelaza) oraz moissanitem (węglik krzemu). ## Lokalizacje Potwierdzone wystąpienia chromu rodzimego są bardzo nieliczne. Do najważniejszych należą złoża w masywie Luobusa w Tybecie (Chiny), gdzie występuje w podotrych dunitach. Znaleziono go także w kompleksie ofiolitowym na Uralu Polarnym (Rosja) oraz w złożu złota Kumtor w Kirgistanie. Wystąpienia w meteorytach odnotowano m.in. w chondrycie Qingzhen (Chiny).
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijny charakter, okazy chromu rodzimego nie są oceniane według typowych kryteriów, jak kolor czy czystość. Największą wartość mają próbki, w których ziarna chromu są stosunkowo duże (widoczne pod niewielkim powiększeniem) i dobrze udokumentowane naukowo. Kluczowa jest precyzyjna lokalizacja i potwierdzenie autentyczności przez analizę chemiczną. Okaz stanowi fragment skały macierzystej z wrostkami chromu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów, które sporadycznie pojawiają się na rynku kolekcjonerskim, jest masyw Luobusa w Tybecie. Próbki z tej lokalizacji są uznawane za referencyjne dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy chromu rodzimego, zazwyczaj w postaci mikroskopijnych wrostków w skale macierzystej, praktycznie nie wymagają czyszczenia. Jeśli na powierzchni skały znajduje się kurz, można go usunąć za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza. Należy unikać kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Chrom jest stabilnym pierwiastkiem, ale należy unikać jego kontaktu z silnymi kwasami, które mogą go uszkodzić. Skała macierzysta, w której występuje, może być wrażliwa na zmiany temperatury i wilgoci, dlatego należy chronić okaz przed ekstremalnymi warunkami. ## Przechowywanie Okazy z chromem rodzimym najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach lub gablotach kolekcjonerskich, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na mikroskopijną wielkość ziaren, często wymagają one odpowiedniego opisu i oznaczenia lokalizacji pod mikroskopem.