Chloryt

Wzór chemiczny: (Mg,Fe)₃(Si,Al)₄O₁₀(OH)₂·(Mg,Fe)₃(OH)₆

Chloryt to grupa minerałów krzemianowych o zmiennym składzie chemicznym, charakteryzująca się zazwyczaj zieloną barwą i blaszkową strukturą.

## Charakterystyka Chloryt nie jest pojedynczym minerałem, lecz grupą minerałów należących do krzemianów warstwowych. Typowe okazy chlorytu przyjmują postać blaszkowych lub łuseczkowych agregatów, często o pokroju promienistym lub rozetowym. Ich barwa jest zazwyczaj zielona, od jasnozielonej do ciemnozielonej, niekiedy z odcieniami żółtymi, brązowymi lub czarnymi. Minerały te są miękkie i mają charakterystyczny, perłowy lub szklisty połysk. ## Właściwości fizyczne Twardość chlorytów w skali Mohsa waha się od 2 do 2,5, co czyni je minerałami stosunkowo miękkimi. Posiadają doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co jest typowe dla minerałów warstwowych. Gęstość chlorytów wynosi zazwyczaj od 2,6 do 3,3 g/cm³. Są przezroczyste do nieprzezroczystych, a ich rysa jest biała lub jasnozielona. ## Barwy i odmiany Chloryty występują w szerokiej gamie odcieni zieleni, co jest ich najbardziej rozpoznawalną cechą. Barwa zależy od składu chemicznego, zwłaszcza od zawartości żelaza i magnezu. Niektóre odmiany mogą być żółtawe, brązowawe, a nawet czarne. Nie ma specyficznych, powszechnie używanych nazw handlowych dla odmian chlorytu, jednak poszczególne minerały w grupie (np. klinochlor, pennin, chamosyt) są rozróżniane na podstawie składu. ## Historia i nazwa Nazwa "chloryt" pochodzi od greckiego słowa "chloros", oznaczającego "zielony", co odnosi się do typowej barwy tych minerałów. Nazwa została wprowadzona w 1789 roku przez Abrahama Gottloba Wernera. Chloryty były znane i wykorzystywane od dawna, choć ich dokładna klasyfikacja i zrozumienie jako grupy minerałów nastąpiło później. ## Zastosowania Chloryty nie mają szerokich zastosowań przemysłowych, jednak bywają wykorzystywane jako wypełniacze w przemyśle papierniczym i gumowym. Ze względu na swoją miękkość i łatwość obróbki, niektóre masywne odmiany chlorytu były w przeszłości używane do wyrobu rzeźb i przedmiotów ozdobnych. W mineralogii są ważnymi minerałami wskaźnikowymi metamorfizmu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-2.5
Połysk
Pearly to vitreous
Rysa
White to pale green
Gęstość
2.6-3.3
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Chloryty są rozpoznawalne głównie po zielonej barwie, blaszkowej lub łuseczkowej strukturze oraz niskiej twardości. Ich perłowy lub szklisty połysk na powierzchniach łupliwości jest również charakterystyczny. Często występują w formie agregatów, które łatwo rozdzielają się na cienkie blaszki. ## Odróżnianie od podobnych Chloryty można pomylić z innymi minerałami blaszkowymi, takimi jak miki (np. biotyt, muskowit) lub talk. Od mik różnią się brakiem sprężystości blaszek – blaszki chlorytu są giętkie, ale nie sprężyste. Od talku odróżnia je nieco większa twardość i brak charakterystycznego "tłustego" w dotyku. Barwa chlorytów jest również bardziej intensywnie zielona niż w przypadku większości talków. ## Formy kryształów Chloryty rzadko tworzą dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy. Najczęściej występują w postaci agregatów blaszkowych, łuseczkowych, promienistych, włóknistych lub ziemistych. Czasami można spotkać kryształy o pokroju tabliczkowym lub pseudoheksagonalnym, zwłaszcza w szczelinach skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Chloryty są typowymi minerałami metamorficznymi, powstającymi w warunkach niskiego i średniego stopnia metamorfizmu regionalnego i kontaktowego. Są produktem przemian minerałów magmowych i osadowych bogatych w żelazo i magnez, takich jak pirokseny, amfibole, biotyt, granaty. Mogą również powstawać w wyniku hydrotermalnych procesów alteracji. ## Asocjacje mineralne Chloryty często współwystępują z kwarcem, albitami, epidotem, aktynolitem, granatami, magnetytem, pirytem oraz innymi minerałami metamorficznymi. Są składnikiem wielu skał metamorficznych, takich jak łupki chlorytowe, zieleńce, fyllity i niektóre gnejsy. ## Lokalizacje Chloryty są minerałami pospolitymi i występują w wielu miejscach na świecie. Znaczące stanowiska znajdują się w Alpach (Szwajcaria, Austria), w Rosji (Ural), w Stanach Zjednoczonych (np. Kalifornia, Vermont), w Kanadzie, Brazylii oraz w wielu rejonach Europy i Azji, gdzie występują skały metamorficzne.

Rzadkość

Pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy chlorytu to te o intensywnej, żywej zielonej barwie, dobrze wykształconych agregatach blaszkowych lub promienistych, a także te, które tworzą estetyczne narosty na innych minerałach. Duże, dobrze uformowane rozety chlorytu są szczególnie poszukiwane. Ważna jest również czystość okazu i brak uszkodzeń mechanicznych. ## Popularne stanowiska Szczególnie cenione okazy chlorytu pochodzą z Alp, gdzie często występują w formie pięknych rozet na kwarcu lub innych minerałach. Inne znane lokalizacje to Brazylia, Rosja (Ural) oraz niektóre rejony Stanów Zjednoczonych, gdzie znajdują się złoża metamorficzne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Chloryty są minerałami stosunkowo miękkimi, dlatego należy obchodzić się z nimi ostrożnie. Do czyszczenia okazów najlepiej używać miękkiej szczoteczki i letniej wody. W przypadku silniejszych zabrudzeń można zastosować delikatne mydło, a następnie dokładnie spłukać wodą destylowaną. ## Czego unikać Należy unikać używania silnych kwasów i zasad, które mogą uszkodzić strukturę chlorytu. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może prowadzić do blaknięcia barwy niektórych odmian. Ważne jest również unikanie nagłych zmian temperatury, które mogą powodować pękanie okazów. ## Przechowywanie Okazy chlorytu najlepiej przechowywać w suchym miejscu, z dala od kurzu i bezpośredniego światła. Ze względu na ich miękkość, zaleca się przechowywanie ich oddzielnie od twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań. Delikatne okazy blaszkowe można zabezpieczyć w pudełkach z miękką wyściółką.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej