Chlorophoenicite

Wzór chemiczny: (Mn²⁺,Mg,Zn²⁺)₃Zn²⁺₂As⁵⁺O₄(OH,O)₆

Chlorofenicyt to rzadki arsenian cynku i manganu, tworzący igiełkowe kryształy o charakterystycznej, zielonej barwie i jedwabistym połysku.

## Charakterystyka Chlorofenicyt jest rzadkim minerałem z grupy arsenianów, chemicznie klasyfikowanym jako zasadowy arsenian cynku i manganu. Jego nazwa nawiązuje do charakterystycznej, trawiastozielonej barwy, która po podgrzaniu zmienia się w purpurowoczerwoną. Tworzy skupienia drobnych, igiełkowych lub włóknistych kryształów, które mogą formować promieniste agregaty lub rozetki. Rzadziej występuje w postaci niewielkich, wydłużonych kryształów o pokroju listewkowym. Okazy są zazwyczaj niewielkie, a poszczególne kryształy rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 3-3.5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma jedwabisty lub perłowy połysk, szczególnie widoczny na powierzchniach łupliwości. Jest przeświecający do przezroczystego. Jego gęstość wynosi około 4.1 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą barwą chlorofenicytu jest jasnozielona do trawiastozielonej. Spotykane są również okazy o barwie szarozielonej. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1876 roku przez Charlesa Uphama Sheparda, pochodzi od greckich słów *chloros* (χλωρός) oznaczającego "zielony" i *phoinikis* (φοῖνιξ) oznaczającego "purpurowoczerwony". Nawiązuje to do zmiany barwy z zielonej na czerwoną podczas podgrzewania w zamkniętej probówce. Został odkryty w kopalni Sterling Hill w Ogdensburgu, w hrabstwie Sussex, New Jersey, USA, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Chlorofenicyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3-3.5
Barwa: Usually colorless to white, also light gray-green (natural light); pink to light purplish red (strong artificial light)
Połysk: Pearly, Silky
Rysa: Colorless
Gęstość: 3.46
Łupliwość: On {100}, good.
Przełam: Splintery
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Chlorofenicyt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej trawiastozielonej barwie, jedwabistym połysku oraz typowej formie występowania w postaci promienistych lub włóknistych agregatów. Doskonała łupliwość w jednym kierunku jest również ważną cechą diagnostyczną. Reakcja na podgrzewanie (zmiana barwy na czerwoną) jest testem potwierdzającym, ale niszczącym próbkę. ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami strefy utleniania, takimi jak annabergit czy konichalcyt. Annabergit ma podobny zielony kolor, ale jest arsenianem niklu i występuje w innych asocjacjach mineralnych. Konichalcyt, arsenian miedzi i wapnia, tworzy częściej skupienia kuliste lub nerkowate i ma zazwyczaj bardziej żółtawy odcień zieleni. Dokładne odróżnienie często wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy chlorofenicytu są jednoskośne, wykształcone w formie wydłużonych, igiełkowych lub listewkowych słupków. Najczęściej tworzą promieniste, gwiaździste lub włókniste agregaty. Rzadziej spotyka się pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Chlorofenicyt jest wtórnym minerałem hydrotermalnym, powstającym w strefach utleniania złóż cynku i manganu, które przeszły procesy metamorfizmu. Tworzy się w żyłach i szczelinach przecinających złoża franklinitu i willemitu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla złoża Franklin-Sterling Hill. Najczęściej towarzyszą mu kalcyt, willemit, franklinit, cynkit, a także inne arseniany jak adelit czy allaktit. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania chlorofenicytu jest jego lokalizacja typowa - złoże Franklin i przyległa kopalnia Sterling Hill w New Jersey, USA. To stamtąd pochodzą najlepsze i największe okazy tego minerału. Poza USA, jego obecność odnotowano w niewielkich ilościach w kopalni Långban w Szwecji oraz w kopalniach w regionie Vareš w Bośni i Hercegowinie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, promienistymi agregatami o intensywnej, trawiastozielonej barwie. Ważny jest kontrast z minerałem macierzystym (matrycą), na przykład z białym kalcytem. Wielkość agregatów i brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość okazu. Okazy z dobrze zdefiniowanymi, pojedynczymi kryształami, choć rzadsze, są również wysoko cenione. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądanym i klasycznym miejscem pochodzenia okazów chlorofenicytu jest kompleks Franklin-Sterling Hill w New Jersey, USA. Okazy z tej lokalizacji są uważane za wzorcowe dla tego gatunku minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy chlorofenicytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego niską twardość i doskonałą łupliwość, należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia mechanicznego. Jeśli konieczne jest użycie płynu, zaleca się stosowanie wyłącznie wody destylowanej i natychmiastowe, delikatne osuszenie okazu. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i innych chemikaliów. Należy unikać kontaktu z wszelkimi środkami czyszczącymi używanymi w gospodarstwie domowym. Trzeba go chronić przed wysoką temperaturą, która może powodować zmianę barwy i uszkodzenie struktury. Długotrwała ekspozycja na silne światło słoneczne nie jest wskazana. ## Przechowywanie Chlorofenicyt jest kruchy i miękki, dlatego powinien być przechowywany w osobnym, wyściełanym pudełku klaserowym, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Nie należy go przechowywać w wilgotnych warunkach. Najlepiej eksponować go w zamkniętej gablocie, chroniącej przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.