Chlorkyuygenite

Wzór chemiczny: Ca<sub>12</sub>Al<sub>14</sub>O<sub>32</sub>[(H<sub>2</sub>O)<sub>4</sub>Cl<sub>2</sub>]

Chlorkyuygenit to ekstremalnie rzadki minerał z supergrupy mayenitu, znany wyłącznie z meteorytu i wyróżniający się pozaziemskim pochodzeniem.

## Charakterystyka Chlorkyuygenit jest uwodnionym chlorkiem glinianu wapnia, należącym do supergrupy mayenitu. Tworzy bardzo małe, bezbarwne lub białe kryształy, które rzadko przekraczają 50 mikrometrów wielkości. Zazwyczaj występuje w formie pojedynczych, dobrze wykształconych ziaren lub niewielkich, ziarnistych skupień. Jego kryształy mają najczęściej postać dwunastościanów rombowych. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 5.5 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty i jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość obliczona wynosi około 2.75 g/cm³. Jest kruchy i wykazuje muszlowy przełam. ## Barwy i odmiany Chlorkyuygenit jest zazwyczaj bezbarwny, niekiedy bywa biały. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez IMA w 2011 roku. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego (obecność chloru) oraz miejsca znalezienia - pochodzi od słowa "kyuygen", które w języku eweńskim oznacza "ognistą kulę" (metafora meteorytu). Został odkryty w meteorycie chondrytowym Khatyrka, znalezionym na terenie Koriak-Kamczatki w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, chlorkyuygenit nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt badań naukowych i zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów pozaziemskich.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.75
Łupliwość
None
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja chlorkyuygenitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego unikalne środowisko występowania - inkluzje w meteorycie chondrytowym. Rozpoznanie opiera się na analizie mikroskopowej i badaniach składu chemicznego (np. metodą EDS) oraz struktury krystalicznej (XRD). Występuje w postaci bardzo małych, bezbarwnych, izometrycznych kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Chlorkyuygenit jest wizualnie nieodróżnialny od innych minerałów z supergrupy mayenitu, takich jak chlormayenit czy mayenit. Różnice między nimi polegają na subtelnych zmianach w proporcjach chloru, wody i innych jonów w strukturze krystalicznej, co wymaga zaawansowanej analizy instrumentalnej. Od innych bezbarwnych minerałów (np. grossularu, spinelu) odróżnia go przede wszystkim parageneza i pozaziemskie pochodzenie. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym, tworząc najczęściej kryształy o formie dwunastościanu rombowego (dodekaedru). Występuje jako pojedyncze, izolowane ziarna lub w niewielkich, ziarnistych skupieniach w obrębie skały macierzystej (meteorytu).

Środowisko występowania

## Geneza Chlorkyuygenit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstał w wyniku procesów metamorficznych i metasomatycznych zachodzących w warunkach wysokiej temperatury i niskiego ciśnienia. Jego formowanie się jest związane z transformacją bogatych w wapń i glin inkluzji (tzw. CAI - Calcium-Aluminium-rich Inclusions) wewnątrz chondrytu węglistego typu CV3. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów meteorytowych. Do jego głównych asocjacji należą: diopsyd, andradyt, grossular, kirschsteinit, forsteryt, spinel, a także inne minerały z supergrupy mayenitu, takie jak chlormayenit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania chlorkyuygenitu na świecie jest meteoryt Khatyrka, znaleziony w 2011 roku w Górach Koriackich (Koriak-Kamczatka, Dalekowschodni Okręg Federalny, Rosja).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów chlorkyuygenitu ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najważniejsza jest bogactwo występowania minerału na matrycy - im więcej widocznych mikrokryształów, tym okaz jest cenniejszy. Liczy się również stopień wykształcenia i ostrość krawędzi kryształów, a także obecność interesujących minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijny charakter, okazy są oceniane pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Jedyne źródło okazów tego minerału to meteoryt Khatyrka z Rosji. Materiał z tego znaleziska jest ekstremalnie rzadki i dostępny głównie w kolekcjach instytucjonalnych i badawczych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy chlorkyuygenitu, będące fragmentami meteorytu, są niezwykle delikatne i cenne. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury, wibracji oraz czyszczenia ultradźwiękowego, które mogłoby uszkodzić mikroskopijne kryształy lub całą próbkę macierzystą. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamykanym pudełku typu "micromount", chroniąc je przed kurzem, wilgocią i bezpośrednim światłem słonecznym. Najlepiej przechowywać je w oryginalnym pojemniku z etykietą, dokumentującą jego pochodzenie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej