Chlorellestadite

Wzór chemiczny: Ca<sub>5</sub>(SiO<sub>4</sub>)<sub>1.5</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>1.5</sub>Cl

Chlorellestadyt to rzadki minerał z grupy ellestadytu, będący krzemianem i siarczanem wapnia z chlorem, występujący w postaci sześciobocznych kryształów lub skupień ziarnistych.

## Charakterystyka Chlorellestadyt jest minerałem należącym do grupy ellestadytu w obrębie supergrupy apatytu. Tworzy roztwór stały z fluorellestadytem i hydroxylellestadytem, gdzie chlor jest zastępowany odpowiednio przez fluor lub grupę hydroksylową. Typowe okazy mają postać sześciobocznych, pryzmatycznych kryształów, często o niewielkich rozmiarach. Występuje również w formie skupień ziarnistych lub jako masywne, bezpostaciowe wypełnienia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 4.5 w skali Mohsa, co plasuje go w grupie minerałów o średniej twardości. Ma połysk szklisty, niekiedy przechodzący w żywiczny. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość waha się w przedziale 3.03-3.07 g/cm³. ## Barwy i odmiany Chlorellestadyt jest najczęściej bezbarwny, biały lub szary. Spotykane są również okazy o delikatnych odcieniach, takich jak bladożółty, jasnoróżowy czy bladoniebieskozielony. Jako członek grupy ellestadytu, jego skład chemiczny jest zmienny, jednak nie wyróżnia się odrębnych odmian barwnych o nazwach handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1937 roku przez Duncana McConnella. Jego nazwa nawiązuje do dominującego w składzie chloru ("chlor") oraz do jego przynależności do grupy ellestadytu. Nazwa "ellestadyt" honoruje z kolei A. E. Ellestada, chemika z laboratorium Uniwersytetu Minnesoty, który przeprowadził pierwsze analizy tych minerałów. ## Zastosowania Chlorellestadyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Vitreous to resinous
Rysa
White
Gęstość
3.03-3.07
Łupliwość
Indistinct on {0001} and {1010}
Przełam
Conchoidal to uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną chlorellestadytu, jeśli jest widoczna, jest jego sześcioboczna forma kryształów. Występowanie w środowisku skał kontaktowo-metamorficznych (skarnach) jest silną wskazówką diagnostyczną. Połysk szklisty do żywicznego oraz umiarkowana twardość również pomagają w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Chlorellestadyt jest trudny do odróżnienia od innych minerałów z grupy ellestadytu (fluorellestadytu, hydroxylellestadytu) bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD). Można go pomylić z apatytem, który jest jednak twardszy (5 w skali Mohsa). Od innych białych minerałów skarnowych, jak wollastonit czy niektóre skalenie, odróżnia go forma kryształów i specyficzne paragenezy. ## Formy kryształów Kryształy chlorellestadytu mają pokrój heksagonalny, od krótkich, tabliczkowych, po wydłużone, pryzmatyczne. Często tworzą skupienia promieniste lub ziarniste. Występują także w formie mas anhedralnych (nie wykazujących zewnętrznych form krystalograficznych).

Środowisko występowania

## Geneza Chlorellestadyt jest typowym minerałem skał metamorficznych, powstającym w warunkach wysokiej temperatury. Jego główne środowisko powstawania to skarny, czyli skały tworzące się na kontakcie intruzji magmowych z bogatymi w węglan wapnia skałami osadowymi, takimi jak wapienie i margle. Rzadziej spotykany jest jako produkt ekshalacji wulkanicznych (fumaroli). ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla skarnów, takimi jak kalcyt, diopsyd, wollastonit, wezuwian, monticellit, spurryt, a także z innymi krzemianami wapnia. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska chlorellestadytu na świecie to: - Crestmore, Riverside County, Kalifornia, USA (lokalizacja typowa). - Kopalnia Chichibu, prefektura Saitama, Japonia. - Wulkaniczny kompleks Eifla w Niemczech. - Kompleks wulkaniczny Wezuwiusza i Monte Somma we Włoszech. - Okręg Latium we Włoszech.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o pokroju sześciobocznej pryzmy. Wysoko ceniona jest przezroczystość i czysta barwa, choć nawet nieprzezroczyste kryształy o dobrym kształcie są wartościowe. Atrakcyjność okazu znacząco podnosi jego umiejscowienie na kontrastującej matrycy skalnej, a także obecność rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej reprezentatywne dla tego minerału uważa się okazy pochodzące z lokalizacji typowej w Crestmore w Kalifornii. Dużą popularnością cieszą się również kryształy z japońskiej kopalni Chichibu, często występujące w towarzystwie innych minerałów skarnowych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy chlorellestadytu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Ze względu na twardość 4.5, jest podatny na zarysowania przez twardsze minerały (np. kwarc, beryl). Należy unikać uderzeń i gwałtownych zmian temperatury. Jest stabilny w świetle słonecznym. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy chlorellestadytu powinny być przechowywane w osobnych pudełkach lub w gablotach, z dala od minerałów o większej twardości. Zapewnienie ochrony przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi jest kluczowe dla zachowania ich wartości.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej