Chlorargyrite

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup>Cl

Chlorek srebra, który ciemnieje pod wpływem światła, tworząc woskowe lub rogowate masy i rzadkie sześcienne kryształy.

## Charakterystyka Chlorargiryt to minerał z grupy halogenków, chemicznie będący chlorkiem srebra. Jego nazwa nawiązuje do wyglądu - często tworzy masy o woskowym lub rogowatym wyglądzie, stąd jego dawna nazwa "horn silver" (srebro rogowe). Rzadko występuje w formie dobrze wykształconych, małych sześciennych kryształów. Charakterystyczną cechą chlorargirytu jest jego niestabilność pod wpływem światła - świeże okazy są niemal bezbarwne, bladożółte lub zielonkawe, lecz szybko ciemnieją, przybierając barwę fioletowawą, szarą, a ostatecznie brązową lub czarną. Jest miękki i można go kroić nożem. ## Właściwości fizyczne Chlorargiryt jest bardzo miękkim minerałem o twardości zaledwie 1.5-2.5 w skali Mohsa. Ma wysoki współczynnik załamania światła, co nadaje mu charakterystyczny, niemal diamentowy lub żywiczny połysk na świeżych powierzchniach. Jest plastyczny i sektalny, co oznacza, że można go ciąć i strugać. Jego gęstość jest znaczna i wynosi około 5.5-5.6 g/cm³. ## Barwy i odmiany Świeżo odsłonięty chlorargiryt jest zazwyczaj bezbarwny, białawy, bladożółty lub zielonkawy. Pod wpływem ekspozycji na światło ultrafioletowe (zawarte w świetle słonecznym) szybko zmienia barwę na fioletową, szarą, a w końcu brązową lub czarną z powodu rozkładu i wydzielania się mikroskopijnych cząstek srebra. Niektóre odmiany zawierają domieszki bromu (embolit) lub jodu (jodobromit), co może wpływać na ich barwę i właściwości. ## Historia i nazwa Nazwa "chlorargiryt" pochodzi od greckich słów *chloros* (χλωρός) oznaczającego "bladozielony" oraz *argyros* (ἄργυρος) oznaczającego "srebro", co nawiązuje do jego typowej barwy i składu chemicznego. Nazwę tę nadał minerałowi Ernst Friedrich Glocker w 1847 roku. Wcześniej minerał ten był znany pod nazwą "Hornsilber" (srebro rogowe), a w języku angielskim "horn silver", ze względu na jego woskowy, podobny do rogu wygląd i plastyczność. ## Zastosowania Historycznie, chlorargiryt był ważną i bogatą rudą srebra, szczególnie w suchych i pustynnych klimatach, gdzie tworzył strefy wzbogacenia w złożach srebra. Jego eksploatacja miała kluczowe znaczenie w wielu historycznych gorączkach srebra, m.in. w Comstock Lode w Nevadzie czy w Broken Hill w Australii. Dziś jego znaczenie jako rudy jest mniejsze, ale pozostaje ważnym minerałem dla kolekcjonerów.

Właściwości

Twardość Mohsa
1.5-2.5
Połysk
Żywiczny do diamentowego
Rysa
Biała
Gęstość
5.5-5.6
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy do nierównego
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne chlorargirytu to jego woskowy lub rogowy wygląd, wysoka gęstość, duża miękkość (daje się kroić nożem) oraz charakterystyczne ciemnienie pod wpływem światła. Świeżo przełamana powierzchnia ma silny, żywiczny lub niemal diamentowy połysk. Jest plastyczny i nie wykazuje łupliwości. ## Odróżnianie od podobnych Chlorargiryt można pomylić z innymi halogenkami srebra, takimi jak bromargiryt czy jodargyryt. Odróżnienie ich bez analizy chemicznej jest bardzo trudne. Od innych minerałów o woskowym wyglądzie (np. niektóre odmiany serpentynu czy chalcedonu) odróżnia go znacznie wyższa gęstość i ekstremalna miękkość. Ceryzoryt (siarczan ołowiu) bywa podobny, ale jest twardszy i kruchy. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie. Jeśli występują, przyjmują formę sześcianów, często ze zniekształconymi lub zaokrąglonymi ścianami. Najczęściej spotyka się go w postaci mas woskowych, naskorupień, żyłek, a także jako pseudomorfozy po innych minerałach srebra, takich jak akantyt czy srebro rodzime.

Środowisko występowania

## Geneza Chlorargiryt jest typowym minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) kruszcowych złóż srebra. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów bogatych w chlorki (pochodzących np. z wód gruntowych) z minerałami pierwotnymi srebra, takimi jak argentyt, srebro rodzime czy tetraedryt. Jest szczególnie rozpowszechniony w regionach o suchym, pustynnym klimacie, gdzie stężenie chlorków w wodach powierzchniowych jest wysokie. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami srebra, takimi jak bromargiryt, jodargyryt, akantyt i srebro rodzime. Towarzyszą mu również minerały strefy utleniania, np. ceryzoryt, anglesyt, jarosyt, wademait, a także kwarc, kalcyt i tlenki żelaza (limonit, goethyt). ## Lokalizacje Historycznie istotne i znane lokalizacje chlorargirytu obejmują Broken Hill w Nowej Południowej Walii (Australia), gdzie znajdowano ogromne masy tego minerału. W USA słynne okazy pochodzą z Comstock Lode w Nevadzie, a także z Leadville w Kolorado i kopalń w Arizonie. Inne ważne stanowiska to m.in. region Atakama w Chile, kopalnie w Saksonii (Niemcy), Příbram (Czechy) oraz różne lokalizacje w Meksyku i Boliwii.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są dobrze wykształcone, ostre kryształy chlorargirytu, które są niezwykle rzadkie. Wysoko oceniane są również pseudomorfozy chlorargirytu po srebrze rodzimym (szczególnie po formach dendrytycznych) lub po kryształach akantytu. W przypadku okazów masywnych liczy się ciekawa forma i estetyczne połączenie z innymi minerałami, np. z niebieskim ceryzorytem. Ze względu na wrażliwość na światło, okazy, które zachowały swoją pierwotną, jasną barwę (żółtawą, zielonkawą) są znacznie bardziej wartościowe niż te, które już pociemniały. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się historyczne stanowiska w Broken Hill (Australia), skąd pochodzą duże, krystaliczne masy. Rzadkie, dobrze wykształcone kryształy znajdowano w Příbram (Czechy) i w Saksonii (Niemcy). Okazy z pustyni Atakama w Chile są również cenione przez kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Chlorargiryt jest bardzo miękki i chemicznie wrażliwy. Do czyszczenia należy używać wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, usuwając kurz z najwyższą ostrożnością. Należy unikać pocierania, które może uszkodzić powierzchnię. ## Czego unikać Największym wrogiem chlorargirytu jest światło, zwłaszcza słoneczne. Powoduje ono nieodwracalne ciemnienie minerału. Należy go chronić przed jakąkolwiek ekspozycją na promienie UV. Minerał jest również wrażliwy na chemikalia, w tym kwasy i zasady. Amoniak powoduje jego rozpuszczanie. Należy unikać ultradźwięków i myjek parowych. ## Przechowywanie Okazy chlorargirytu muszą być przechowywane w całkowitej ciemności, w zamkniętych, nieprzezroczystych pudełkach lub w szufladach bez dostępu światła. Ze względu na jego miękkość, każdy okaz powinien być przechowywany oddzielnie, w wyściełanym pojemniku, aby uniknąć zarysowań.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej