Chladniite

Wzór chemiczny: Na<sub>3</sub>CaMg<sub>11</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>9</sub>

Chladniit to niezwykle rzadki fosforan sodu, wapnia i magnezu, znajdowany wyłącznie w meteorytach, tworzący drobne, bezbarwne ziarna.

## Charakterystyka Chladniit jest minerałem z gromady fosforanów, występującym w postaci bardzo małych, anhedralnych (nie wykazujących własnej formy krystalicznej) ziaren. Zazwyczaj jest bezbarwny i przezroczysty, o szklistym połysku. Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, jego cechy wizualne są trudne do oceny bez specjalistycznego sprzętu. Obserwowany jest jako inkluzje w innych minerałach meteorytowych. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 5. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi około 3.16 g/cm³. Nie zaobserwowano łupliwości ani fluorescencji. ## Barwy i odmiany Chladniit jest zazwyczaj bezbarwny. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Ernsta Florensa Friedricha Chladniego (1756-1827), niemieckiego fizyka i astronoma, pioniera badań nad meteorytami, który jako pierwszy wysunął tezę o ich pozaziemskim pochodzeniu. Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1993 roku. Typowa lokalizacja to meteoryt żelazny Carlton (IIICD) znaleziony w hrabstwie Hamilton w Teksasie, USA. ## Zastosowania Chladniit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako składnik rzadkich typów meteorytów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.16
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja chladniitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). W meteorycie występuje jako mikroskopijne, bezbarwne ziarna, które wizualnie są nie do odróżnienia od wielu innych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi fosforanami występującymi w meteorytach, takimi jak johnsomervilleit, farringtonit czy merrillit. Pewne rozróżnienie wymaga analizy składu chemicznego, zwłaszcza proporcji sodu, wapnia i magnezu. ## Formy kryształów Chladniit tworzy wyłącznie bardzo drobne, anhedralne ziarna o nieregularnym kształcie, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających 100 mikrometrów. Nie obserwuje się wykształconych ścian kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Chladniit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstaje w specyficznych warunkach panujących podczas formowania się lub metamorfizmu niektórych typów meteorytów, w szczególności w meteorytach żelaznych grupy IIICD oraz w pallasytach (np. Eagle Station). Tworzy się w obecności innych fosforanów w matriksie metalicznej (kamacyt, taenit). ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami meteorytowymi, takimi jak kamacyt, taenit, schreibersyt, grafit, a także z innymi fosforanami, np. brianitem, panethytem i buchwaldytem. ## Lokalizacje Jego występowanie potwierdzono w kilku meteorytach na świecie. Główne z nich to meteoryt żelazny Carlton (Teksas, USA), który jest lokalizacją typową, oraz pallasyty z grupy Eagle Station.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Ponieważ chladniit występuje jako mikroskopijne inkluzje, nie ocenia się go pod kątem typowych kryteriów kolekcjonerskich, jak kolor czy forma. Wartość okazu jest determinowana przez wartość samego meteorytu, w którym minerał został zidentyfikowany. Dla instytucji naukowych i wyspecjalizowanych kolekcjonerów cenna jest sama potwierdzona obecność tego rzadkiego minerału. ## Popularne stanowiska Najbardziej znanym źródłem okazów z chladniitem jest meteoryt Carlton (Teksas, USA). Każdy okaz meteorytu, w którym zidentyfikowano ten minerał, jest cennym nabytkiem naukowym i kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zawierające chladniit (zazwyczaj fragmenty meteorytów) nie powinny być czyszczone na mokro. Pył można usuwać wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, kwasami i środkami czyszczącymi, które mogą uszkodzić zarówno sam chladniit, jak i otaczające go minerały w meteorycie. Meteoryty żelazne są podatne na rdzewienie, dlatego kluczowa jest ochrona przed wilgocią. ## Przechowywanie Fragmenty meteorytów z chladniitem należy przechowywać w suchym środowisku, najlepiej w szczelnym pojemniku (np. membranowym lub z tworzywa sztucznego) z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Należy unikać gwałtownych zmian temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej