Chkalovite
Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>BeSi<sub>2</sub>O<sub>6</sub>
Czkalowit to rzadki krzemian sodu i berylu, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone, bezbarwne lub białe kryształy o szklistym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6
- Połysk
- Szklisty, Tłusty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 2.66
- Łupliwość
- Niedoskonała/słaba wg {110}
- Przełam
- Muszlowy do nierównego
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Rombowy
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Czkalowit można rozpoznać po jego szklistym do tłustego połysku, twardości (około 6) oraz występowaniu w charakterystycznym środowisku geologicznym - alkalicznych pegmatytach. Kryształy, choć rzadkie, mają typowy, grubotabliczkowy wygląd. Charakterystyczna jest również jego fluorescencja w świetle UV - kremowobiała w krótkofalowym UV i słabsza, żółtawa w długofalowym UV. ## Odróżnianie od podobnych Czkalowit bywa mylony z nefelinem, sodalitem lub kwarcem, z którymi często współwystępuje. Od kwarcu odróżnia go niższa twardość i inna forma kryształów. Od nefelinu i sodalitu można go odróżnić na podstawie testów chemicznych, gęstości oraz charakterystycznej fluorescencji. W przeciwieństwie do sodalitu, czkalowit nie reaguje z kwasem solnym wydzielając siarkowodór. ## Formy kryształów Kryształy czkalowitu są rzadkie i zazwyczaj słabo wykształcone, o grubotabliczkowym lub krótkopryzmatycznym pokroju, często z zaokrąglonymi ścianami. Najczęściej występuje w formie ziarnistych lub masywnych skupień wrosłych w skałę macierzystą.
Środowisko występowania
## Geneza Czkalowit jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach w ultraalkalicznych pegmatytach i żyłach hydrotermalnych związanych z masywami nefelinowych sjenitów. Powstaje w środowisku bogatym w sód i beryl, a ubogim w glin. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami alkalicznymi. Do jego typowych asocjacji należą: eudialit, ussingit, sodalit, nefelin, mikroklin, egiryn, lorenzenit, murmanit, lomonosowit i tugtupit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla czkalowitu znajdują się w Rosji, w alkalicznych masywach Półwyspu Kolskiego - Łowoziero i Chibiny. To stamtąd pochodzą najlepsze na świecie okazy. Minerał ten został również znaleziony w kompleksie magmowym Ilimaussaq na Grenlandii oraz w Mont Saint-Hilaire w Quebecu w Kanadzie, które są również znane z występowania rzadkich minerałów alkalicznych.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami, co jest dużą rzadkością dla tego minerału. Wysoko oceniane są również bogate agregaty krystaliczne na matrycy skalnej, zwłaszcza w towarzystwie innych rzadkich minerałów, takich jak ussingit czy eudialit. Wielkość kryształów jest istotnym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi centymetr są już uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy czkalowitu pochodzą z jego lokalizacji typowej - masywu Łowoziero na Półwyspie Kolskim w Rosji. Okazy z Grenlandii (Ilimaussaq) i Kanady (Mont Saint-Hilaire) są również cenione, ale to rosyjskie materiały stanowią standard dla tego gatunku.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy czkalowitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Zawsze należy dokładnie wysuszyć okaz po czyszczeniu. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i kwasami mineralnymi. Nie należy go również poddawać ultradźwiękowym myjkom ani czyszczeniu parowemu. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne nie jest zalecana. ## Przechowywanie Okazy czkalowitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Należy chronić je przed kurzem i nagłymi zmianami temperatury.