Chiolite
Wzór chemiczny: Na₅Al₃F₁₄
Chiolit to rzadki fluorek sodu i glinu, tworzący drobne, tetragonalne kryształy, spotykany w pegmatytach nefelinowo-syenitowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5
- Połysk
- Szklisty, Perłowy
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 2.998
- Łupliwość
- Na {001}; na {011} wyraźna.
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty, Prześwitujący
- Układ krystaliczny
- Tetragonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Chiolit można rozpoznać po jego niskiej twardości (2.5 w skali Mohsa), tetragonalnej formie kryształów (jeśli są widoczne) oraz charakterystycznym, śnieżnobiałym kolorze i szklistym połysku. Występowanie w asocjacji z innymi fluorkami w pegmatytach nefelinowo-syenitowych jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Chiolit bywa mylony z kriolitem, z którym często współwystępuje. Kriolit krystalizuje w układzie jednoskośnym i ma nieco inną gęstość oraz właściwości optyczne. Odróżnienie w formie zbitych agregatów może wymagać zaawansowanych metod badawczych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). Można go również pomylić z innymi białymi, miękkimi minerałami, jak kalcyt, jednak chiolit nie reaguje z kwasem solnym. ## Formy kryształów Kryształy chiolitu są rzadkie i zwykle niewielkie. Przyjmują formę ostrosłupów (dipiramid) tetragonalnych, które mogą przypominać wyglądem regularne ośmiościany (oktaedry). Najczęściej spotyka się go w postaci skupień ziarnistych, zbitych lub wrosłych w skałę macierzystą.
Środowisko występowania
## Geneza Chiolit jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach formowania się pegmatytów nefelinowo-syenitowych. Powstaje w środowisku bogatym w sód, glin i fluor, w warunkach stosunkowo niskich temperatur krystalizacji. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi fluorkami i minerałami typowymi dla jego środowiska powstawania. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą: kriolit, topaz, fluoryt, mikroklin, nefelin, albit, pirochlor oraz inne rzadkie fluorki jak weberyt czy prosopit. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania chiolitu są Góry Ilmeńskie na Uralu w Rosji, gdzie został odkryty. Znany jest również z kompleksu alkalicznego Pikes Peak w Kolorado (USA) oraz z pegmatytów na Grenlandii (np. Ivittuut, gdzie współwystępuje z kriolitem).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami, co jest dużą rzadkością. Ważna jest przezroczystość oraz brak zanieczyszczeń. Okazy, na których chiolit kontrastuje z barwną skałą macierzystą lub współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami (np. pirochlorem), są szczególnie poszukiwane. Ze względu na rzadkość minerału, nawet ziarniste agregaty z potwierdzonych lokalizacji mają wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej cenione okazy pochodzą z miejsca odkrycia w Górach Ilmeńskich w Rosji. Okazy z Pikes Peak w Kolorado również są poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach tego regionu.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy chiolitu należy czyścić bardzo ostrożnie ze względu na ich niską twardość i obecność płaszczyzn łupliwości. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie natychmiast i dokładnie osuszyć miękką szmatką. ## Czego unikać Chiolit jest wrażliwy na zarysowania, dlatego należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami. Nie wolno stosować do czyszczenia żadnych kwasów ani silnych detergentów. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pękanie wzdłuż płaszczyzn łupliwości. Długotrwała ekspozycja na wilgoć jest niewskazana. ## Przechowywanie Okazy chiolitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na miękkim podłożu, aby zapobiec zarysowaniom i uszkodzeniom mechanicznym. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią. Ze względu na jego kruchość, nie jest to minerał polecany do częstego dotykania.