Childrenite

Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup>AlPO<sub>4</sub>(OH)<sub>2</sub>·H<sub>2</sub>O

Childrenit to rzadki fosforan żelaza i glinu, tworzący charakterystyczne, szklisto lśniące kryształy o barwie od żółtej do brunatnej, ceniony przez kolekcjonerów.

## Charakterystyka Childrenit jest uwodnionym fosforanem żelaza i glinu, należącym do grupy eosphorytu, z którym tworzy pełny szereg izomorficzny. Typowe okazy wykształcają tabliczkowe lub piramidalne kryształy, często zebrane w promieniste, wachlarzowate lub rozetowe agregaty. Kryształy bywają prążkowane na ścianach. Minerał ten jest zwykle przeświecający do nieprzezroczystego, a jego powierzchnie charakteryzują się żywym, szklistym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Childrenit jest stosunkowo twardym minerałem, osiągając wartość 5 w skali Mohsa. Jego połysk jest szklisty, a na powierzchniach przełamu może być bardziej żywiczny. Gęstość minerału waha się od 3,06 do 3,2 g/cm³, w zależności od zawartości manganu zastępującego żelazo. ## Barwy i odmiany Barwa childrenitu jest zmienna, najczęściej spotyka się odcienie żółtawobiałe, żółtobrązowe, aż po ciemnobrunatne i niemal czarne. Zabarwienie jest bezpośrednio związane z procesem utleniania żelaza (Fe²⁺) w jego strukturze. Nie wyróżnia się nazwanych odmian, jednak płynne przejście do bogatego w mangan eosphorytu sprawia, że okazy o pośrednim składzie są powszechne. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany w 1823 roku na cześć Johna George'a Childrena (1777-1852), angielskiego chemika, mineraloga i zoologa, który pracował w British Museum. Okazy typowe pochodziły z kopalni George and Charlotte w Tavistock, w hrabstwie Devon w Anglii. ## Zastosowania Childrenit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na dobrze wykształcone kryształy i rzadkość występowania.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Vitreous to resinous
Rysa
White
Gęstość
3.06 - 3.2
Łupliwość
Poor on {100} and {010}
Przełam
Uneven to subconchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Childrenit można rozpoznać po charakterystycznych, tabliczkowych lub piramidalnych kryształach, często tworzących wachlarzowate agregaty. Jego szklisty połysk, żółtobrązowa barwa oraz twardość (około 5) są kluczowymi cechami. Występuje w specyficznym środowisku geologicznym - pegmatytach granitowych. ## Odróżnianie od podobnych Childrenit jest najczęściej mylony z eosphorytem, który jest jego manganowym analogiem. Eosphoryt ma zazwyczaj jaśniejszą barwę (różową, pomarańczową, jasnobrązową) i nieco niższą gęstość. Ostateczne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej. Może być również mylony z niektórymi turmalinami (schörl, drawit) lub epidotem, od których odróżnia go niższa twardość i inna forma kryształów. ## Formy kryształów Kryształy childrenitu są zazwyczaj spłaszczone, tabliczkowe lub mają formę stromych, podwójnych piramid. Często występują w postaci promienistych lub wachlarzowatych skupień, a także jako powłoki i naskorupienia na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Childrenit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, typowym dla złożonych pegmatytów granitowych. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji pegmatytu, w pustkach i szczelinach, w wyniku metasomatycznego przeobrażenia wcześniejszych fosforanów, takich jak tryfylin czy litiofilit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi fosforanami, takimi jak eosphoryt, wardyt, strengit, rockbridgeit, a także z kwarcem, albitem, mikroklinem, apatytem, turmalinem i muskowitem. ## Lokalizacje Najważniejsze historyczne stanowisko to Tavistock w hrabstwie Devon w Anglii. Znaczące okazy pochodzą również z pegmatytów w stanie Minas Gerais w Brazylii (szczególnie z rejonu Linópolis i Galileia), a także ze Stanów Zjednoczonych (kopalnie w rejonie Black Hills w Dakocie Południowej oraz w stanie Maine). Wystąpienia odnotowano także w Niemczech (Hagendorf), Szwecji (Varuträsk) i Kanadzie (Rapid Creek, Jukon).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o wyraźnym połysku i atrakcyjnej, miodowożółtej lub brązowej barwie. Duże, pojedyncze kryształy lub estetycznie skomponowane, promieniste agregaty na matrycy kwarcowej lub skalnej osiągają najwyższe ceny. Czystość i przezroczystość, choć rzadkie, znacznie podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Klasyczne, choć dziś rzadko dostępne, są okazy z Tavistock w Anglii. Współcześnie rynek kolekcjonerski zdominowany jest przez materiał z Brazylii, zwłaszcza z pegmatytów w Minas Gerais, które dostarczają największych i najlepiej wykształconych kryształów. Okazy z Black Hills w USA są również poszukiwane, często ze względu na ciekawe asocjacje mineralne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy childrenitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie silniejszych zabrudzeń można użyć wody destylowanej, unikając długotrwałego moczenia. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne agregaty. ## Czego unikać Childrenit jest wrażliwy na działanie silnych kwasów i zasad. Należy chronić go przed nagłymi zmianami temperatury oraz długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne, które może wpłynąć na jego barwę. Jako minerał stosunkowo kruchy, jest podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, z dala od twardszych minerałów, które mogłyby je zarysować. Stabilne warunki wilgotności i temperatury są zalecane dla długoterminowego zachowania okazów w nienaruszonym stanie.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej