Chessexite
Wzór chemiczny: Na<sub>4</sub>Ca<sub>2</sub>Mg<sub>3</sub>Al<sub>8</sub>(SiO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>10</sub>(OH)<sub>10</sub>·40H<sub>2</sub>O
Bardzo rzadki, uwodniony siarczan i krzemian, tworzący delikatne, białe agregaty przypominające watę.
Opis
## Charakterystyka Chessexyt to minerał z gromady siarczanów i krzemianów, charakteryzujący się niezwykle delikatną strukturą. Występuje w formie skupień drobnych, igiełkowych kryształów, które tworzą agregaty przypominające wyglądem i w dotyku watę lub filc. Poszczególne kryształy są bezbarwne, jednak w masie skupienia przybierają białą barwę. Ze względu na swoją kruchość i niewielkie rozmiary kryształów, jest to typowy minerał mikromontażowy. ## Właściwości fizyczne Jest to jeden z najbardziej miękkich minerałów, o twardości zaledwie 1 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma bardzo niską gęstość, wynoszącą około 1.99 g/cm³. Połysk skupień jest jedwabisty, a pojedyncze kryształy mogą wykazywać połysk szklisty. Minerał jest przeświecający. ## Barwy i odmiany Chessexyt jest minerałem o jednorodnej, białej barwie. Nie są znane jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2009 roku. Jego nazwa upamiętnia profesora Ronalda Chessex (1929–2007), szwajcarskiego mineraloga z Uniwersytetu w Genewie, zasłużonego w badaniach geologii i mineralogii Alp. ## Zastosowania Chessexyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i okazach mikromontażowych.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną chessexytu są jego białe, podobne do waty lub filcu agregaty o jedwabistym połysku. Kluczową wskazówką diagnostyczną jest ekstremalna miękkość (twardość 1 w skali Mohsa). Pewna identyfikacja jest jednak możliwa głównie na podstawie analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD), zwłaszcza w odróżnieniu od innych podobnych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Chessexyt może być mylony z innymi białymi, włóknistymi siarczanami, takimi jak epsomit czy gips (szczególnie jego odmiana selenit w formie włóknistej). Odróżnia go jednak znacznie niższa twardość od gipsu (twardość 2) oraz specyficzne środowisko występowania. Wizualnie może także przypominać niektóre zeolity, jednak różni się od nich składem chemicznym i genezą. ## Formy kryształów Minerał tworzy bardzo drobne, igiełkowe lub włoskowe kryształy, które splatają się w chaotyczne, włókniste, filcowate lub promieniste agregaty. Rzadko obserwuje się pojedyncze, wykształcone kryształy.
Środowisko geologiczne
## Geneza Chessexyt powstaje w unikalnych warunkach metamorfizmu kontaktowego, związanego ze spontanicznym spalaniem bitumicznych margli. Jest produktem reakcji zachodzących w wysokiej temperaturze w środowisku bogatym w siarkę, wapń i glin. Jest to minerał wtórny, krystalizujący w szczelinach i pustkach skalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi gatunkami powstałymi w tym samym procesie, przede wszystkim z bentorytem, ettringitem oraz kalcytem. ## Lokalizacje Jedyne znane na świecie miejsce występowania chessexytu to jego lokalizacja typowa w Jordanii – złoże Al-Houn w dystrykcie Samra-Soukbun. Jest to obszar znany z występowania minerałów powstałych w wyniku naturalnego spalania skał bitumicznych.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów chessexytu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i estetyki włóknistych agregatów na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z obfitymi, czysto białymi skupieniami, które nie są uszkodzone ani zanieczyszczone. Dużą wartość dodaną stanowi współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji, takimi jak intensywnie fioletowy bentoryt. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest lokalizacja typowa w Jordanii. Minerał ten jest dostępny wyłącznie jako mikrominerał (micromount) i jest poszukiwany przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich gatunkach i minerałach systematycznych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy chessexytu są ekstremalnie delikatne i wrażliwe na wodę. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie bardzo delikatnego strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości lub miękkiego, suchego pędzelka. Jakikolwiek kontakt z wodą lub płynami czyszczącymi jest niedopuszczalny i prowadzi do zniszczenia okazu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wilgocią, ponieważ minerał jest uwodniony i może ulec rozpuszczeniu lub rozpadowi. Jest skrajnie miękki, dlatego trzeba go chronić przed najmniejszym nawet naciskiem, dotykiem czy wibracjami. Należy go również chronić przed wysoką temperaturą, która może spowodować utratę wody krystalizacyjnej. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w szczelnych pojemnikach typu "perky box", które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Powinny być trzymane w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła słonecznego.