Chernovite-(Y)
Wzór chemiczny: YAs<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>
Czernowit-(Y) to rzadki arsenian itru, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone, błyszczące kryształy o intensywnej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4-5
- Połysk
- Vitreous, Adamantine
- Rysa
- White
- Gęstość
- 5.36
- Łupliwość
- Good on {100}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent, Translucent
- Układ krystaliczny
- Tetragonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Czernowit-(Y) można rozpoznać po jego charakterystycznym tetragonalnym pokroju kryształów, intensywnej żółtej lub zielonej barwie oraz silnym, szklistym połysku. Jest stosunkowo twardy i ciężki jak na swój rozmiar. Występuje w specyficznym środowisku geologicznym. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy ksenotymu, takimi jak ksenotym-(Y) czy wakefieldyt-(Y). Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS) w celu potwierdzenia dominacji arsenu. Wizualnie może przypominać niektóre odmiany sfalerytu, scheelitu czy nawet siarki rodzimej, ale różni się od nich pokrojem kryształów, twardością i środowiskiem występowania. ## Formy kryształów Tworzy proste, czworokątne kryształy o pokroju dipiramidalnym lub słupkowym, często zakończone piramidą. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, rzadko przekraczają kilka milimetrów, ale bywają doskonale wykształcone. Występuje w formie pojedynczych kryształów lub niewielkich skupień.
Środowisko występowania
## Geneza Czernowit-(Y) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w strefach utleniania złóż kruszcowych, często w żyłach kwarcowych lub w kawernach w skałach węglanowych. Jego krystalizacja jest związana z obecnością roztworów bogatych w itr i arsen. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kwarcem, barytem, fluorytem, galeną, sfalerytem, chalkopirytem, a także z innymi rzadkimi arsenianami i minerałami ziem rzadkich, takimi jak agardyt, ksenotym-(Y) czy wakefieldyt-(Y). ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko tego minerału to złoże Berezovskoe na Uralu w Rosji. Znany jest również z kopalni Pribram w Czechach, z Saksonii w Niemczech (np. kopalnia Clara), z kopalni Tsumeb w Namibii oraz z kilku lokalizacji w Szwajcarii (np. Val d'Anniviers).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, błyszczącymi kryształami o intensywnej, nasyconej barwie (szczególnie jaskrawożółtej lub zielonej). Ważne jest, aby kryształy były nieuszkodzone i estetycznie osadzone na niewielkiej, kontrastującej matrycy skalnej. Rozmiar kryształów ma duże znaczenie - okazy z kryształami przekraczającymi 2-3 mm są już uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Niemczech (kopalnia Clara) i Czechach (Pribram), które dostarczyły jednych z najlepszych na świecie kryształów tego minerału. Również okazy z Uralu w Rosji są klasykami dla tego gatunku.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie silniejszych zabrudzeń można użyć sprężonego powietrza. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Czernowit-(Y) jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, gwałtownych zmian temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, które może spowodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Najlepiej trzymać je z dala od wilgoci i źródeł ciepła.