Cheralite
Wzór chemiczny: CaTh⁴⁺(PO₄)₂
Czerolit to rzadki, radioaktywny minerał z grupy monacytu, będący fosforanem wapnia i toru, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone kryształy.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5
- Barwa
- Grayish brown to reddish brown (on rims), pale yellow, brownish green ("brabantite" material)
- Połysk
- Vitreous , Resinous
- Rysa
- White to grayish brown
- Gęstość
- 4.72
- Łupliwość
- Good on {100}
- Przełam
- Uneven to conchoidal
- Przezroczystość
- Translucent to opaque
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną czerolitu jest jego silna radioaktywność, którą można łatwo wykryć za pomocą licznika Geigera. Inne cechy to stosunkowo wysoka gęstość, charakterystyczne barwy (ciemnozielona, brązowa) oraz typowe, tabliczkowe lub pryzmatyczne formy kryształów, często o zaokrąglonych krawędziach. ## Odróżnianie od podobnych Czerolit jest wizualnie bardzo podobny do innych minerałów z grupy monacytu, zwłaszcza samego monacytu-(Ce). Odróżnienie bez specjalistycznych badań (analiza chemiczna EDS/WDS) jest praktycznie niemożliwe. Może być również mylony z huttonitem, cyrkonem czy ksenotymem. Od cyrkonu różni się niższą twardością, a od ksenotymu układem krystalograficznym. We wszystkich przypadkach decydująca jest kombinacja testu na radioaktywność i analizy składu chemicznego. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy krótkie, pryzmatyczne lub grubotabliczkowe kryształy, często o zaokrąglonych ścianach. Występuje także w formie skupień ziarnistych osadzonych w skale macierzystej (np. pegmatycie).
Środowisko występowania
## Geneza Czerolit jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w granitowych i sjenitowych pegmatytach. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji magmy, w środowisku bogatym w pierwiastki ziem rzadkich, tor i fosfor. Może również występować w formie otoczaków w złożach aluwialnych (osadach rzecznych), jako minerał ciężki odporny na wietrzenie. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kwarcem, skaleniami (mikroklinem, albitem), biotytem, cyrkonem, turmalinem, a także innymi minerałami ziem rzadkich, takimi jak monacyt, ksenotym i fergusonit. ## Lokalizacje Najbardziej znane stanowisko, będące jednocześnie lokalizacją typową, to Kuttakuzhi w stanie Kerala w Indiach, gdzie występuje w pegmatytach. Znajdowany jest również w pegmatytach na Madagaskarze (rejon Ambatofinandrahana) oraz w Rosji na Półwyspie Kolskim (masyw Chibiny).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o wyraźnej, ciemnozielonej barwie. Wysoko oceniane są również kryształy osadzone na kontrastującej matrycy skalnej, np. na białym skaleniu. Ze względu na rzadkość, nawet niewielkie, ale dobrze uformowane kryształy są uważane za wartościowe. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej w Indiach oraz z pegmatytów na Madagaskarze są najbardziej poszukiwane na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy czerolitu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki lub sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Jako minerał radioaktywny, wymaga szczególnej ostrożności. Należy unikać bezpośredniego, długotrwałego kontaktu ze skórą i bezwzględnie unikać wdychania pyłu, który może powstać przy uszkodzeniu okazu. Nie należy go podgrzewać ani poddawać działaniu jakichkolwiek chemikaliów. Przechowywać z dala od materiałów wrażliwych na promieniowanie. ## Przechowywanie Czerolit musi być przechowywany w specjalistycznym, ołowianym lub wykonanym z grubego szkła pojemniku, który zablokuje emisję promieniowania. Pojemnik powinien być wyraźnie oznakowany jako materiał radioaktywny. Należy go trzymać w miejscu niedostępnym dla dzieci i osób nieświadomych zagrożenia, z dala od sypialni i miejsc, gdzie spędza się dużo czasu.