Chenevixite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup>Fe<sup>3+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)(OH)<sub>2</sub>

Chenevixyt to rzadki arsenian miedzi i żelaza, tworzący charakterystyczne skupienia o oliwkowozielonej barwie.

## Charakterystyka Chenevixyt jest uwodnionym arsenianem miedzi i żelaza. Występuje najczęściej w postaci mikrokrystalicznych, zbitych lub ziemistych mas, a także jako skupienia kuliste, nerkowate lub groniaste. Rzadko tworzy dostrzegalne kryształy, które zwykle mają postać drobnych, jednoskośnych igieł lub tabliczek. Jego charakterystyczną cechą jest oliwkowozielony, ciemnozielony lub zielonkawożółty kolor. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 3.5-4.5. Ma połysk matowy, ziemisty, a w przypadku bardziej zbitych agregatów - słabo żywiczny. Jest nieprzezroczysty lub co najwyżej przeświecający na cienkich krawędziach. Jego gęstość waha się od 3.93 do 4.0 g/cm³. ## Barwy i odmiany Chenevixyt występuje w różnych odcieniach zieleni, od oliwkowej i ciemnozielonej po żółtozieloną i czarnozieloną. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje irlandzkiego chemika Richarda Chenevixa (1774-1830), który jako pierwszy przeprowadził analizę chemiczną podobnego materiału z Kornwalii. Minerał został formalnie opisany i nazwany przez Adama w 1866 roku. ## Zastosowania Chenevixyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc interesującym minerałem wtórnym stref utleniania kruszców miedzi i arsenu.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-4.5
Połysk
Matowy do słabo żywicznego
Rysa
Żółtozielona
Gęstość
3.93 - 4.0
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Chenevixyt rozpoznaje się głównie po jego charakterystycznej oliwkowozielonej barwie, matowym lub ziemistym wyglądzie oraz typowych formach występowania - kulistych, nerkowatych lub zbitych masach. Występowanie w strefach utleniania złóż miedzi i arsenu jest kluczową wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o zielonej barwie, takimi jak malachit, pseudomalachit, olivenit czy kornwallit. Od malachitu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym. Od olivenitu i kornwallitu często wymaga analizy chemicznej (EDS) w celu potwierdzenia obecności żelaza. Jego niższa twardość odróżnia go od wielu podobnych minerałów. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są bardzo rzadkie. Najczęściej występuje w postaci skupień mikrokrystalicznych, promienistych, kulistych (sferolitowych), groniastych i nerkowatych. Tworzy również masywne, ziemiste i skorurowe naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Chenevixyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (gossanach) hydrotermalnych złóż kruszców miedzi i arsenu, zwłaszcza chalkopirytu i enargitu. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków i arsenków w obecności wód bogatych w tlen. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami strefy utleniania, takimi jak malachit, azuryt, olivenit, kornwallit, tyrolit, chalkofilitem, kwarcem, goethytem i innymi tlenkami żelaza. ## Lokalizacje Do najważniejszych historycznych i klasycznych lokalizacji należą kopalnie w Kornwalii (Wielka Brytania), skąd pochodziły pierwsze badane okazy. Znaczące znaleziska pochodzą również z kopalni Tintic w Utah (USA), Tsumeb w Namibii, a także z rejonu Cobar w Nowej Południowej Walii (Australia). Występuje również w wielu miejscach w Chile, Niemczech (Saksonia) i Francji.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami lub te tworzące estetyczne, kuliste bądź nerkowate agregaty o intensywnej, oliwkowozielonej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz asocjacje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. Okazy z klasycznych, historycznych lokalizacji, jak Kornwalia czy Tintic, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane okazy kolekcjonerskie pochodzą z historycznych kopalń w dystrykcie St Day w Kornwalii (Wielka Brytania), kopalni Mammoth i Gold Hill w dystrykcie Tintic, Utah (USA) oraz z kopalni Tsumeb (Namibia).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy chenevixytu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza. W razie konieczności można użyć zwilżonego wacika z wodą destylowaną, unikając jednak przemoczenia okazu, zwłaszcza jeśli jest on porowaty lub osadzony na wrażliwym podłożu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować z arsenianami. Minerał jest kruchy i wrażliwy na uderzenia oraz ścieranie. Nie należy go podgrzewać ani myć w myjkach ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Zaleca się ochronę przed kurzem i wilgocią. Ze względu na zawartość arsenu, po kontakcie z minerałem należy umyć ręce.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej