Chaoite
Wzór chemiczny: C
Chaoit jest heksagonalną odmianą polimorficzną węgla, występującą w postaci mikroskopijnych wrostków w graficie, blisko spokrewnioną z diamentem i lonsdaleitem.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1-2
- Barwa
- Black
- Połysk
- Metallic
- Rysa
- Black
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- Good on {1010}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Hexagonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja chaoitu jest niemożliwa bez specjalistycznego sprzętu. Wymaga zastosowania metod dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) lub transmisyjnej mikroskopii elektronowej (TEM) w celu potwierdzenia jego heksagonalnej struktury krystalicznej, odmiennej od trygonalnej struktury grafitu. W praktyce kolekcjonerskiej rozpoznanie jest niemożliwe, a okazy są etykietowane na podstawie analizy naukowej stanowiska. ## Odróżnianie od podobnych Chaoit jest makroskopowo nieodróżnialny od grafitu, w którym występuje. Różni się od niego układem krystalograficznym (heksagonalny vs trygonalny/heksagonalny dla grafitu). Od innych polimorfów węgla, takich jak diament czy lonsdaleit, różni się twardością, gęstością i przede wszystkim strukturą krystaliczną. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, igiełkowe lub listewkowe kryształy, występujące jako wrostki w masie grafitu.
Środowisko występowania
## Geneza Chaoit jest minerałem wysokociśnieniowym, produktem metamorfizmu szokowego (impaktowego). Powstaje w wyniku gwałtownego wzrostu ciśnienia i temperatury, gdy meteoryt uderza w skały bogate w węgiel, takie jak gnejsy grafitowe. Uważa się, że powstaje bezpośrednio z grafitu w wyniku przejścia fazowego w stanie stałym pod ciśnieniem przekraczającym 13 GPa. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje niemal wyłącznie w towarzystwie grafitu. W skałach impaktowych krateru Ries współwystępuje również z kwarcem, skaleniami, miką oraz wysokociśnieniowymi polimorfami SiO₂, takimi jak coesyt i stiszofit. ## Lokalizacje Najważniejsze i potwierdzone lokalizacje chaoitu to: - Krater Ries w Bawarii, Niemcy (miejsce odkrycia). - Krater Popigaj na Syberii, Rosja. - Struktura Sudbury w Ontario, Kanada. - Meteoryt Canyon Diablo w Arizonie, USA (w nodulach grafitowych).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Ponieważ chaoit jest minerałem mikroskopijnym, jego wartość kolekcjonerska jest nierozerwalnie związana z okazem skały macierzystej (zwykle grafitu lub gnejsu) i jego pochodzeniem. Najcenniejsze są okazy pochodzące bezpośrednio z miejsca typowego (Krater Ries) lub innych znanych struktur impaktowych, z dołączonym certyfikatem lub etykietą potwierdzającą analizę naukową. Atrakcyjność wizualna samego okazu skały ma drugorzędne znaczenie - liczy się przede wszystkim wartość naukowa i udokumentowane pochodzenie. ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów są okazy z krateru Ries w Niemczech oraz z krateru Popigaj w Rosji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy zawierające chaoit (zazwyczaj w graficie) należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na mikroskopijną naturę minerału, jakakolwiek agresywna metoda czyszczenia nie ma sensu i może uszkodzić skałę macierzystą. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, ultradźwiękami oraz ekstremalnymi zmianami temperatury. Okazów nie należy moczyć w wodzie ani żadnych płynach czyszczących. ## Przechowywanie Przechowywać w stabilnych warunkach pokojowych, w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej trzymać okaz w zamykanym pudełku klaserowym, aby chronić go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.