Changesite-(Y)

Wzór chemiczny: (Ca<sub>8</sub>Y)&#9744;Fe<sup>2+</sup>(PO<sub>4</sub>)<sub>7</sub>

Changesite-(Y) to rzadki minerał z grupy apatytu, przezroczysty, bezbarwny fosforan wapnia i itru, odkryty w materiale księżycowym.

## Charakterystyka Changesite-(Y) jest minerałem z grupy apatytu, zidentyfikowanym w postaci drobnych, kolumnowych kryształów w bazaltach księżycowych. Jego ziarna są przezroczyste i bezbarwne, o szklistym połysku. Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijny rozmiar (zazwyczaj poniżej 5 mikrometrów), jego cechy wizualne znane są wyłącznie z badań laboratoryjnych próbek przywiezionych z Księżyca. ## Właściwości fizyczne Kryształy changesitu-(Y) mają szklisty połysk. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone ze względu na wielkość próbek, ale jako członek grupy apatytu, jego twardość szacuje się na około 5 w skali Mohsa. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona przez IMA w 2022 roku (IMA 2022-023a), pochodzi od imienia mitycznej chińskiej bogini Księżyca, Chang'e (嫦娥). Nazwa ta honoruje chińską misję księżycową Chang'e 5, która w 2020 roku dostarczyła na Ziemię próbki gruntu księżycowego, w których odkryto ten minerał. Odkrycia dokonał zespół badawczy z Pekińskiego Instytutu Badawczego Geologii Uranu (Beijing Research Institute of Uranium Geology).

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja changesitu-(Y) jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikrodyfrakcja rentgenowska (XRD) na pojedynczym krysztale oraz spektroskopia ramanowska. Jego bezbarwny wygląd i mikroskopijny rozmiar uniemożliwiają rozpoznanie wizualne. ## Odróżnianie od podobnych Changesite-(Y) jest chemicznie i strukturalnie podobny do innych minerałów z grupy apatytu, zwłaszcza fluorapatytu, z którym współwystępuje. Odróżnienie wymaga precyzyjnej analizy składu chemicznego w celu potwierdzenia dominacji itru (Y) w określonej pozycji strukturalnej oraz obecności żelaza (Fe²⁺). ## Formy kryształów Minerał tworzy drobne, pryzmatyczne lub kolumnowe kryształy o przekroju heksagonalnym, o długości do 10 mikrometrów i szerokości kilku mikrometrów.

Środowisko występowania

## Geneza Changesite-(Y) krystalizuje w późnym stadium magmowym w bazaltach ilmenitowych o wysokiej zawartości tytanu. Powstaje w warunkach bardzo niskiego ciśnienia i wysokiej temperatury, typowych dla geologii Księżyca. Jego obecność wskazuje na procesy różnicowania magmowego w morzach księżycowych (mare). ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych minerałów znalezionych w bazaltach księżycowych, takich jak piroksen (klinopiroksen), plagioklaz, ilmenit, troilit, oliwin (fajalit) oraz inne fosforany z grupy apatytu (fluorapatyt). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania changesitu-(Y) na świecie (a raczej poza Ziemią) jest miejsce lądowania misji Chang'e 5 w regionie Oceanus Procellarum na Księżycu.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Changesite-(Y) nie jest dostępny na rynku kolekcjonerskim. Jego wartość jest czysto naukowa i historyczna, jako jeden z nielicznych minerałów odkrytych w materiale pozaziemskim. Każda próbka, niezależnie od "jakości", jest bezcenna dla nauki. ## Ceny rynkowe Minerał nie podlega obrotowi handlowemu. Próbki księżycowe są własnością agencji kosmicznych i instytucji badawczych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie wyłącznie w materiale księżycowym, okazy nie są dostępne i nie podlegają standardowemu czyszczeniu. ## Czego unikać Jako fosforan, minerał jest prawdopodobnie wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy unikać wszelkich inwazyjnych metod chemicznych i fizycznych. ## Przechowywanie Próbki zawierające changesite-(Y) są przechowywane w wyspecjalizowanych laboratoriach w ściśle kontrolowanych warunkach, w atmosferze obojętnej, aby zapobiec utlenianiu i zanieczyszczeniu.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej