Chabazite-Sr

Wzór chemiczny: (Sr,Ca)<sub>2</sub>Al<sub>4</sub>Si<sub>8</sub>O<sub>24</sub>·11H<sub>2</sub>O

Chabazyt-Sr to rzadki zeolit z grupy chabazytu, wyróżniający się dominacją strontu w składzie chemicznym i tworzący szkliste, bezbarwne lub żółtawe kryształy.

## Charakterystyka Chabazyt-Sr jest minerałem z grupy zeolitów, należącym do serii chabazytu. Stanowi strontowy analog chabazytu-Ca i chabazytu-Na. Tworzy zazwyczaj dobrze wykształcone, pseudorombododekaedryczne lub sześcienne kryształy, które często wykazują prążkowanie na ścianach. Okazy są zwykle niewielkie, osiągając kilka milimetrów. Jest minerałem przezroczystym do przeświecającego, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi 4-4.5, co czyni go stosunkowo miękkim minerałem. Gęstość jest niska i wynosi około 2.16 g/cm³, co jest typowe dla zeolitów. Wykazuje słabą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Chabazyt-Sr występuje w ograniczonej gamie kolorystycznej. Najczęściej jest bezbarwny, bywa też bladożółty. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału odnosi się do jego związku z innymi minerałami z grupy chabazytu oraz do dominującego w jego składzie pierwiastka - strontu (Sr). Został uznany jako odrębny gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1998 roku. Jego odkrycie jest związane z pegmatytem na górze Suoluaiv w masywie Łowozierskim w Rosji. ## Zastosowania Chabazyt-Sr, podobnie jak inne rzadkie zeolity, nie ma znaczenia przemysłowego. Jest natomiast poszukiwany i ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich, zeolitach oraz minerałach z konkretnych lokalizacji, zwłaszcza z typowego miejsca występowania.

Właściwości

Twardość Mohsa
4-4.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.16
Łupliwość
Wzdłuż (101)
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Chabazyt-Sr jest trudny do jednoznacznej identyfikacji wizualnej. Jego charakterystyczne, pseudorombododekaedryczne kryształy o szklistym połysku są ważną wskazówką. Występowanie w paragenezie typowej dla pegmatytów nefelinowo-syenitowych również może pomóc w identyfikacji. Pewne rozpoznanie wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza chemiczna (EDS) w celu potwierdzenia dominacji strontu. ## Odróżnianie od podobnych Można go łatwo pomylić z innymi minerałami z grupy chabazytu, takimi jak chabazyt-Ca, chabazyt-Na czy chabazyt-K. Wizualne odróżnienie jest praktycznie niemożliwe. Podobny wygląd mogą mieć również inne zeolity, np. niektóre formy analcymu czy phillipsytu. Różni się od nich formą kryształów i środowiskiem występowania, ale ostateczne rozróżnienie wymaga analizy składu chemicznego. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy o kształcie zbliżonym do romboedru lub sześcianu (pseudorombododekaedry). Kryształy często występują w formie bliźniaków penetracyjnych. Rzadziej tworzy skupienia ziarniste lub promieniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Chabazyt-Sr jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w pustkach i szczelinach w alkalicznych pegmatytach, zwłaszcza w pegmatytach nefelinowo-syenitowych. Krystalizuje z roztworów bogatych w stront w stosunkowo niskich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla pegmatytów masywu Łowozierskiego i Chibin. Do jego typowych asocjacji należą: lorenzenit, eurytmit, lamprofyllit, natrolit, aegiryn, mikroklin, nefelin oraz inne zeolity. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania chabazytu-Sr jest pegmatyt seidozerytowy nr 1 na górze Suoluaiv w masywie Łowozierskim, na Półwyspie Kolskim w Rosji. Jest to lokalizacja, z której pochodzą najlepiej wykształcone i najczęściej spotykane okazy. Poza Rosją, jego występowanie odnotowano również w kamieniołomie Poudrette na Mont Saint-Hilaire w Quebecu (Kanada), kolejnej klasycznej lokalizacji dla rzadkich minerałów alkalicznych.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy chabazytu-Sr charakteryzują się ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o wyraźnym połysku i dobrej przezroczystości. Wysoko oceniane są okazy, gdzie kryształy są osadzone na kontrastującej matrycy skalnej, w towarzystwie innych rzadkich minerałów. Rozmiar kryształów jest również istotnym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądaną i klasyczną lokalizacją dla kolekcjonerów chabazytu-Sr jest jego miejsce typowe - masyw Łowozierski w Rosji. Okazy z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie są również cenione, ale zazwyczaj rzadsze na rynku i często o mniejszych kryształach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest mycie, należy używać wyłącznie wody destylowanej, aplikowanej delikatnie. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kruche kryształy. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować z minerałem. Chabazyt-Sr jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować utratę wody z jego struktury (dehydratację) i zniszczenie kryształu. Należy chronić go przed długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne i gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy chabazytu-Sr najlepiej przechowywać w osobnych, zamykanych pudełkach klaserowych, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego kruchość, nie powinien być przechowywany w kontakcie z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej