Cesplumtantite

Wzór chemiczny: Cs<sub>2</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>3</sub>Ta<sup>5+</sup><sub>8</sub>O<sub>24</sub>

Cesplumtantyt to ekstremalnie rzadki, czarny minerał będący złożonym tlenkiem cezu, ołowiu i tantalu, znany tylko z jednego pegmatytu w Chinach.

## Charakterystyka Cesplumtantyt jest minerałem o czarnej barwie i submetalicznym połysku. Występuje w postaci anhedralnych (nieforemnych) do subhedralnych (słabo wykształconych) ziaren, których rozmiar nie przekracza 1,5 mm. Jest całkowicie nieprzezroczysty. Ze względu na swój mikroskopijny charakter, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału ocenia się na około 7 w skali Mohsa. Jest to minerał o dużej gęstości, wynoszącej 7,81 g/cm³ (wartość obliczona). Wykazuje nierówny przełam, a łupliwość nie została zaobserwowana w badanych próbkach. ## Barwy i odmiany Minerał jest jednorodnie czarny. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "cesplumtantyt" pochodzi od trzech kluczowych składników chemicznych: cezu (łac. *caesium*), ołowiu (łac. *plumbum*) i tantalu. Został oficjalnie uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2020 roku. Jego odkrycie miało miejsce w pegmatycie Man-gong-zhang, w polu pegmatytowym Nanping (prowincja Fujian, Chiny). ## Zastosowania Jako minerał o ekstremalnej rzadkości i mikroskopijnych rozmiarach, cesplumtantyt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc przedmiotem zainteresowania specjalistycznych kolekcji systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
7
Połysk
Submetallic
Rysa
Blackish brown
Gęstość
7.81
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja cesplumtantytu na podstawie cech wizualnych jest niemożliwa. Minerał ten jest nie do odróżnienia od innych czarnych tlenków bez zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD), które mogą potwierdzić jego unikalny skład chemiczny z wysoką zawartością cezu, ołowiu i tantalu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi czarnymi, ciężkimi minerałami pegmatytowymi, takimi jak tantalitem, kolumbitem czy minerałami z grupy mikrolitu. Kluczową cechą odróżniającą jest unikalna kombinacja pierwiastków (Cs-Pb-Ta), którą można wykazać jedynie za pomocą analizy chemicznej. ## Formy kryształów Występuje jako nieforemne lub słabo wykształcone ziarna. Jak dotąd nie opisano dobrze uformowanych, automorficznych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Cesplumtantyt tworzy się w warunkach skrajnej frakcjonacji pierwiastków w wysokozeolityzowanych strefach rdzeniowych pegmatytów litowo-cezowo-tantalowych (LCT), typu lepidolitowego. Jego obecność świadczy o bardzo zaawansowanym etapie ewolucji magmowej. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z kwarcem, albitem, lepidolitem, tantalitem-(Mn) oraz pollucytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania na świecie jest lokalizacja typowa - pegmatyt Man-gong-zhang w Nanping, w prowincji Fujian w Chinach.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego mikrominerału, najważniejszym kryterium jest pewność identyfikacji, potwierdzona analizą. Wartość okazu podnosi wielkość ziaren cesplumtantytu oraz ich bogactwo na matrycy skalnej. Estetyka samego okazu ma znaczenie drugorzędne. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w Chinach. Dostępność na rynku kolekcjonerskim jest praktycznie zerowa, a ewentualne okazy znajdują się w instytucjach badawczych i kilku wyspecjalizowanych kolekcjach systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy cesplumtantytu, zwykle w postaci mikroskopijnych ziaren na matrycy, należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Najbezpieczniejszą metodą jest delikatne usunięcie kurzu za pomocą strumienia powietrza z gruszki fotograficznej. Należy unikać czyszczenia na mokro i używania jakichkolwiek szczoteczek. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na metody mechaniczne. Bezwzględnie należy unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych, wysokich temperatur oraz tarcia. Każda próba inwazyjnego czyszczenia grozi utratą lub uszkodzeniem mikroskopijnych kryształów. ## Przechowywanie Najlepszym sposobem przechowywania jest specjalistyczne pudełko typu "micromount", które chroni okaz przed kurzem, wstrząsami i kontaktem fizycznym, jednocześnie umożliwiając jego obserwację pod mikroskopem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej