Cesbronite
Wzór chemiczny: Cu²⁺₃Te⁶⁺O₄(OH)₄
Cesbronit to rzadki telluran miedzi, wyróżniający się intensywnie szmaragdowozieloną barwą i występowaniem w formie drobnych, igiełkowych kryształów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Jasnozielona
- Gęstość
- 4.45
- Łupliwość
- Słaba na {010}; dobra na {021}.
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty
- Układ krystaliczny
- Romobowy
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną cesbronitu jest jego intensywnie szmaragdowozielona barwa w połączeniu z formą występowania - drobnymi, igiełkowymi kryształami tworzącymi promieniste lub splątane agregaty. Współwystępowanie z innymi telluranami i tellurkami w strefach utleniania złóż kruszcowych jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Cesbronit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o zielonej barwie, takimi jak brochantyt, malachit czy anleryt. Od malachitu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym (nie burzy). Od brochantytu i anlerytu różni się formą kryształów - cesbronit tworzy znacznie cieńsze i delikatniejsze igiełki. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) w celu wykrycia telluru. ## Formy kryształów Cesbronit krystalizuje w układzie rombowym. Najczęściej tworzy bardzo drobne, igiełkowe lub listewkowe kryształy. Kryształy te układają się w promieniste, gwiaździste lub bezładnie splątane agregaty, a także formują cienkie skorupy i naloty na powierzchni skał.
Środowisko występowania
## Geneza Cesbronit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszcowych bogatych w tellur. Tworzy się w wyniku przemian pierwotnych tellurków pod wpływem wód zawierających rozpuszczony tlen i miedź. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często występuje w towarzystwie innych rzadkich telluranów i tellurynów. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą: tellur, emmonsit, mackayit, eztlit, quetzalcoatlit, a także baryt, kwarc i hematyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania cesbronitu, skąd pochodzą najlepsze okazy, jest kopalnia Bambollita (La Oriental) w Moctezuma w stanie Sonora w Meksyku. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z kopalni Grand Central w rejonie Tombstone w Arizonie (USA) oraz z kopalni Kawazu w prefekturze Shizuoka w Japonii.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy cesbronitu to te, które posiadają bogate, gęste skupienia dobrze wykształconych, igiełkowych kryształów o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną - ciemna skała macierzysta podkreśla kolor minerału. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, okazy oceniane są głównie pod kątem estetyki i bogactwa agregatu, a nie wielkości pojedynczych kryształów. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Bambollita w Meksyku. Materiał z tego miejsca jest uważany za światowy standard dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy cesbronitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością ze względu na ich kruchość i miękkość. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy używać wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, unikając jakiegokolwiek szorowania. Po czyszczeniu okaz należy natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą gwałtownie uszkodzić minerał. Cesbronit jest miękki, dlatego trzeba chronić go przed zarysowaniem przez twardsze minerały. Należy również unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą zniszczyć delikatne agregaty kryształów. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy cesbronitu najlepiej przechowywać w zamykanych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i kontaktem z innymi minerałami. Nie należy wystawiać go na bezpośrednie działanie światła słonecznego, chociaż nie jest znana jego szczególna wrażliwość na światło.