Cervantite

Wzór chemiczny: Sb³⁺Sb⁵⁺O₄

Cervantyt to wtórny tlenek antymonu, tworzący charakterystyczne naloty i naskorupienia o barwie od żółtej do białej na minerałach antymonu.

## Charakterystyka Cervantyt jest tlenkiem antymonu, powstającym w wyniku utleniania (wietrzenia) pierwotnych minerałów antymonu, głównie antymonitu. Rzadko tworzy dobrze wykształcone kryształy, które mają postać igiełkową lub słupkową. Najczęściej występuje w formie ziemistych, proszkowych lub zbitych mas, a także jako naloty i naskorupienia na innych minerałach. Okazy mają zazwyczaj niewielkie rozmiary, a ich wygląd jest często niepozorny, choć bywają znajdowane w towarzystwie efektownych kryształów stibnitu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 4-5. Jest dość kruchy. Jego połysk jest zmienny - od tłustego i żywicznego w zbitych agregatach, po perłowy lub jedwabisty w odmianach włóknistych, a w formach ziemistych jest matowy. Gęstość cervantytu jest wysoka, wynosi około 6.64 g/cm³. ## Barwy i odmiany Cervantyt przyjmuje barwy od jasnożółtej, kremowej i białawej, przez zielonkawożółtą, aż po pomarańczową. Czasem bywa bezbarwny. Nie wyróżnia się nazwanych odmian, a różnice w kolorze wynikają głównie z domieszek i warunków powstawania. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1850 roku przez Jamesa Dwighta Danę, pochodzi od miejscowości Cervantes w hiszpańskiej Galicji, gdzie po raz pierwszy zidentyfikowano ten minerał. Opisany został jako produkt utleniania antymonitu. ## Zastosowania Cervantyt, występując w strefach utleniania złóż antymonu, może być podrzędnym składnikiem rud tego metalu. Ze względu na swój nieefektowny wygląd i niewielkie rozmiary, ma ograniczone znaczenie jako kamień kolekcjonerski, choć jest ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach wtórnych lub systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
4-5
Barwa
Yellow, off-white, reddish-white
Połysk
Greasy, Pearly, Resinous
Rysa
Light yellow, white
Gęstość
6.5
Łupliwość
{001}, excellent; {100}, distinct.
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cervantyt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznym, żółtym lub kremowym zabarwieniu oraz po tym, że tworzy naloty i masy ziemiste w strefach utleniania złóż antymonowych. Kluczowe jest jego współwystępowanie z antymonitem i innymi minerałami antymonu, na których często tworzy powłoki. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami o żółtej barwie, takimi jak stibikonit, z którym często współwystępuje i tworzy mieszaniny (dawniej określane jako "ochra antymonowa"). Rozróżnienie tych dwóch minerałów bez zaawansowanych badań (np. XRD) jest praktycznie niemożliwe. Od siarki rodzimej odróżnia go znacznie większa gęstość i brak charakterystycznego zapachu. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkością i mają postać drobnych, igiełkowych lub pryzmatycznych form, często tworzących promieniste agregaty. Zazwyczaj występuje w postaci skupień zbitych, ziemistych, proszkowych lub jako cienkie naskorupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Cervantyt jest typowym minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż hydrotermalnych, bogatych w antymon. Tworzy się w wyniku chemicznego przekształcenia pierwotnych siarczków antymonu, przede wszystkim antymonitu (stibnitu), a także berthierutu czy jamesonitu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałem, z którego powstał - antymonitem. Towarzyszą mu również inne wtórne minerały antymonu, takie jak stibikonit, walentynit, kermesyt i senarmontyt. W paragenezie mogą pojawić się także kwarc, kalcyt, siarka rodzima, a także tlenki żelaza (limonit). ## Lokalizacje Znaczące stanowiska cervantytu na świecie to m.in. kopalnie w regionie Sonora w Meksyku; złoża w prowincji Hunan w Chinach; okolice Perneka na Słowacji; Příbram i Kutná Hora w Czechach; złoża w Toskanii we Włoszech oraz w Cervantes w Hiszpanii (lokalizacja typowa). Występuje także w Boliwii, Peru i w stanie Nevada w USA.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami cervantytu, zwłaszcza w formie promienistych agregatów. Atrakcyjność podnosi również intensywna, cytrynowożółta barwa oraz kontrastowe połączenie z ciemnymi, metalicznymi kryształami antymonitu. Duże, bogate pseudomorfozy cervantytu po antymonicie również są poszukiwane. ## Popularne stanowiska Okazy z dobrze wykształconymi kryształami pochodzą głównie z Meksyku (Sonora) i Chin (Hunan). Klasyczne, choć mniej efektowne materiały, znane są z europejskich lokalizacji, takich jak Słowacja, Czechy czy Hiszpania.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy cervantytu są zazwyczaj kruche i miękkie, a często występują jako delikatne naloty. Należy je czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na możliwą reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z kwasami i innymi chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą zniszczyć delikatne agregaty. Minerał należy chronić przed chemikaliami, kwasami i zasadami. Nie jest wrażliwy na światło, ale należy unikać gwałtownych zmian temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Warto odizolować go od twardszych minerałów, które mogłyby go zarysować.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej